Loquere nunc

Aliquot abhinc annis orbem emi sonorum per quem latine loqui celeriter discere licebat, hoc saltem nomen nuntiabat, quod scilicet in titulo videtis, nisi fallor.  Audi, multa menda (meo judicio) inveni, amisi non ultra auditurus.  Hodie autem aliud est consilium meum.  Menda minus mea intersunt quam antea, plus aestimo quod illo in orbe bene paratum est, jucunditatem qua ludere sinit.  Cum loqui est scopus, antea sagittae quae locum attingunt quam errores numerantur.

Ceterum inter eos sunt qui accentum contingant.  Qui potest mala a bonis in eo distingui, quod omnino nobis perditum est?  Nam accentus noster, si nobis sapientiores exaudimus, multum ab romano differt, qui tonalis esset.  Hoc satis finem et limitem nostris coeptis definit.  Attamen oportet verbum quodque suo loco accentum recte ferat.

Inter verba ubi perperam positum repperi accentum illa sunt: invólucrum (pro involúcro), díploma (accentu graeco, pro romano 'diplóma'), 'biróta' (ne verba oblitus sim neolatina, pro bírota).  Ipse male accentus, cum puer essem, didiceram, et illa verba quae corrupte pronuntio excribere soleo.  Sic, exemplorum gratia, 'pontífex' (pro 'póntifex') vel 'terétes' (pro 'téretes').  Pessime etiam pronuntiari solita sunt nomina botanica, sicut 'arbútus unédo' (pro rectiore 'árbutus únedo') et alia.

Tempus defit.  Cras, si potero, progrediar.  Valete nunc.  (In imagine, videte perpulchrum ciborium cathedralis valentinae; etenim illus templi Thersites turrim conscendi, quam vocant 'el Micalet', puto, hispanico sermone 'el Miguelete').

Odorata universa

Ab his paginis longe me separant et rusticatio et vacatio et, fatear denique, caput in aliis positum, et dulcedo atque suavitas nihil interdum agendi.  Sed jam redeo, digitis luto foedatis, sed corde pacato labore.  O fortunatus nimium, tua nam bona noscis, Thersita!  Quam beata est vita agricolarum!  In hoc saltem mecum consentietis, amici, artem agri colendi illam esse cui optimus sit musicus comitatus.  Nonne hodie mulcebant aures, herbas ligone persequenti, et aquae rivulo susurrantes, et ex frondibus ardentissimus lusciniolus?

Ceterum, aliquot dies Valentiae fui, et in pulchra urbe et in regno valentino.  Noram (Venus quaedam eo duxerat me teneriore aetate) sed casu nunquam per hos menses, quibus abunde florent aurantia.  Qualis odor mellitus passim effunditur!  Et domi et ruri, in aedibus et per avia montium sentis odoratos flores quos pulchro nomine vocant 'azahar'.  Quod nosse est operae pretium.

Primum hoc ergo photogramma apponam, arborum aurantiorum, quae et dulcis gravantur fructibus, et suavi nos deleniebant aromate florum azahar.  Valete.

Tempus abeundi

Aliquot dies abero. Valete vos, estote felices.

Sudatio

Semina hodie sevi quorum nomina ignoro.  Quomodo dicam quod puer vocabam 'cacagüeses' vel 'manises', postea cognovi 'cacahuete' vulgo appellari?  Haec sevi curiositate adductus, nam fructum aiunt in humum se ipsum deglutire, quod nunquam vidi.  Nec etiam scio quid nominis tribuam herbae illi quam hispani, pulchro arabico nomine nisi fallor, 'albahaca' vocamus, itali 'basilico'; in manuali botanico aiunt Linnaeum 'Ocimum basilicum' vocasse (et 'arachim' vocat 'mani').  Ocimum ergo basilicum etiam sevi.  Cetera mihi faciliora: feniculum, ciceres, allia.

Jam videtis nihil insudare velle me latino.  Satis in horto sudavi.  Valete.

Caelum

Jovis die Caesaraugustam iter autocineto facienti caelum insolitum mihi visum est, totum aeque caeruleum, clarius juxta montes, obscurius supra, sed nubibus consparsum candidissimis atque parvis quae spatiis aequis distributae sensum non vulgarem inducebant inmensae magnitudinis atmospherae.  Illius memini quod Hauser vel nescio quis diceret, studia perspectiva pictorum Della Francesca vel Ucello satis congrua fuisse societati mercatorum quibus praecipua fuerit ars computandi mercium pondera vel volumina.  Potis est.  Non aliter superiore jovis die nubes aerea volumina ita regulariter occupabant ut illusionem perspectivam facerent et metiri posses, vel tibi ipsi valere videreris, inmania caelorum spatia.  Constiti, exii e curru.  Tunc casu vehebar per avia et deserta loca.  Illusio major etiam foris erat.  Prodigiosum mihi visum est illud.  Photogramma excipere haud valere non deploravi: nullum photogramma eundem induxisset sensum.

Multa bona mihi acciderunt illo die.  Hoc visum est mihi facilius narratu.

Aliud photogramma segovianum.  Valete.

Segovia II

En aliam domus Segovianae frontem excisione ornatam.  Symbolum urbis videte aquae ductum esse.

Diarium inane

Multa audieram de ephemeride Faustini Casamayor, caesaraugustani cujusdam in illa urbe viventis saeculo undevicesimo ineunte, eo quidem tempore quod Napoleo Bonaparte sibi excerpserat oppugnandae urbi.  Lineas aliquot exarare nullo omiserat die noster auctor, urbana gesta vel minima narraturus.  Hujus diarii paginae quotidianam trepidationem pinxisse dicebantur.  Plus quam quod satis esset ad meam cupidinem trahendam: cum hoc genus operum mihi cordi sit, diarium Faustini anno superiore, vix editum (cum ducenti complebantur anni ex quo francogallicus exercitus Caesaraugustam primum circumvenirent), celeriter emi legendum.

Raro plus piguit emisse.  Non quia rudis sit editio, contra decens variis est rebus.  Sed nescio an hominem aliquando cognovissem insulsiore naso, hebetiore penna.  Quomodo potuit nemo tam caecus fuisse ad vitam coruscantem, ad trepidationem, ad fervorem urbis sub oculis oppugnatae?  Quomodo uti potuit adeo frigida, trita, vulgari oratione?

Unum rerum genus Faustinum commovet, illa scilicet antiquo regimini congrua, vel potius duo genera rerum: alterum, vita et mors civium potentiorum; alterum sacrae cerimoniae vel viis vel templis actae per urbem.  Quae oppido accidant, vel nova vel a plebecula gesta, non dico nullius fuisse auctori momenti, sed saepe videntur molestiae potius illi esse quam gaudio, molestiae quidem quia a deliciis eum amoveant.  Nam hae sunt tantum Faustini deliciae: cum moriatur marchionis vidua vel canonicus aliquis, ejus dies natales memorare, memorabilia facta vel dicta percurrere, ejus nobilia cognomina lente degustare; cum sacra quaedam in hoc vel illo templo peragantur, lampades numerare, divites sacerdotum vestes reputare, aurum argentum gemmas atque civium frequentiam extollere.

Opus taedio plenum!  Homo ille oculos videbatur habere tantum ad praeterita conversos.

Hoc fulcrum est aquae ductus Segoviae.  Valete.

Segovia

Biduo taedium effugi nimium notae domus.  Et quod non sperabam, vix terram castellanam ingressus sum, cum omnia nive, alta etiam nive, cooperta erant.  Autocinetum bis terve dubitavi num vehere illis gelidis viis valeret.  Igitur non modo pluviam et frigus, nivem etiam attulit aer ille, qui e Kentuckiana civitate sine dubio recta venerat.

Cum Segoviam transierim nolui abire sine imaginibus nonnullis quibus diarium ornarem.  Nonne nostis omnes aquae ductum illum celeberrimum?  Est opus certe dignissimum quod aspiciatur, circueatur, admiretur.  Sed multa alia servat haec parvula urbs.  Exempli gratia, frontes aedium ornatae sunt saepe arte illa quam vocant hispani 'esgrafiado', et nescio an latine 'excisionem' sapienter appellem.  Excisionum lineamenta mire varia sunt, et placuit excerpere nonnullas.

Alio die, nonnullos aquae ductus lapides addat fessus Thersites.  Nunc valete.

Dux et praeceptor

Pluit.  Idem fortasse aer qui nivem Nemini nostro nuper attulerit, imbrem hodie nobis frigidissimum incutit, adeo ut primo mane quasi grando caderet.

Grandone?  Vae mihi!  Meae lactucae!

Jam liber homo non sum.  Cor meum positum est in holeribus.

Ecce autem magister meus agricolis rebus.  Nonne est illi nobile caput romanum?  Si licet, plura de eo scribam.  Nam est animus homini tam pulcher quam vultus.

Valete.

Escantar

Cum nummos quos ponam non habeam, rusticitas in me est vera et firma.  Jam agricola factus sum.  Adii mane ad magistrum (Joachim scilicet) qui in horto accipiens prima jussa pronuntiavit.  ’In primis, lapides ex peculiari abstrahendi sunt’.  Vox vere dominica.  ’Hoc in meo vico vocant ...’ ut supra.  Discipulus mihi videbar alicujus illorum gymnosophistarum.  Laboravi ergo, nihil respondens.  Ecce mea ligula, ecce plasticae situlae quas lapidibus replevi abstrahendis.

Multa hodie didici.  Hoc inter alia, lumbos latinistarum esse delicatos.  Valete.

Caracena

Heri dies fuit dignus nobis, laetis hominibus et innocentibus.  A sole frigido, sicco intuiti, incultas peragravimus angustias quas flumen Caracena irrorat inter Tarancueña et vicum ejusdem nominis.  Plus quam viginti abhinc annis easdem percurrimus solitudines cum Lectore atque uxore (forsan meminerit, si modo legit).  Tunc maturus erat mensis majus, floresque vivis coloribus passim prorrepebant.  Heri, aprili vix inceptato, nondum populorum gemmae aperiebantur, vix salices exhibebant amenta masculina, unus tantum aut alter crataegus candidissimis induerat se floribus.  Trames hinc illinc disparuerat, nam superiore hieme maxima fuerat fluminis furia.  Nobis par erat periculum adire, super saxa in flumen conjecta salientes, frigidae sorbendae aquae.

In Caracena prandium optimum obtinuimus.  Julia nidum viperae invenerat, viperulis plenum.  Christina, latratus audiens, fugaces dammas conspicere erat assecuta, dum per saxa fugerent.  Sed omnia pro nihilo habuerunt, cum amicitiam sanxerunt cum cane ’Clarita’, mellitis oculis cane, quae quattuor lactabat catulos catulamque unam.  Si venales fuissent, cuncta auctoritas mea impedire nequisset quo minus onerati catulis redissemus.

Quam laeta fatigatio!

Jam jam futurus

Domi per aliquot dies mecum est filia major, cupida, ita inquit, olorum paterni finis et ciborum manu patris confectorum.  Quid prandii mavis, filiola mea cara: num cynarae, num asparagi, temporis fructus?  ’Omnia!’, statim respondit.  Mmm.  Quid ultra petendum coquo?

Vix coquus factus, agricola fieri cogor.  Nam, dum rusticis spatiamur viis, Joachinus, suum pulcherrimum monstrans hortum (plantulis lycopersici plenum, et lactucis, et caulibus), coquo comis alloquitur:  ’Illum horti angulum, si cordi est, tibi relinquo.  Nonne cupis tuos lycopersicos ipse colere?  Nonne placebit fabas tenellas colligere, inemptas evellere caepas?’

Summa delenimenta!  Vae mi, Thersita, tu qui jam omnia egisti (praeter taxista vel auriga currus conducti), rusticusne nunc fies?

Coquus rusticus et coqui rustici filia (una cum duabus bonis puellis) profecti cras sumus, ad castellanos zephyros!  Valete!

Alephatum

Hanc imaginem sumpseram in Ademuz, superiore saturni die.  Est ibi sacellum quoddam, dictum ’Santa María de la Huerta’, cujus vetustiores partes erectae sunt (ita conjicio) saeculo decimo tertio.  Sed, quod magis insolitum visum est, ecce hoc hebraicum epigramma (’Vaani berov jasdeja avo beiteja eshtajaveh el-Hejal Kadsheja beyirateja’) ex psalmis davidicis sumptum (5, 8).

In superiore commentario amica Helena corrigit nonnulla menda, quae ipse corrigo.  Gratias ago tibi, Helena bona.

De altitudine II

Cum Phaedri vulpes, fame coacta, uvas adpetit ’alta in vinea’, non de proceritate vinearum loquitur fabulator, sed de loco summo ubi vota vulpis posita sunt.  Nec animus ’ex altissimo domicilio depressus’ (Ciceronis de senectute 77) descendit ex ultimo tabulato longissimae insulae.  Etiam per ’altum’ significari potest, opinor, quod in imo loco positum sit; non autem inveni sententiam ubi ea liqueat significatio.  Sed pariter ex utraque ceteri exire possunt symbolici sensus (’nobilis’, ’potens’, ’amplus’, cetera).

     Vides ut alta stet nive candidum
     Soracte...

Horatianum hoc nuper legens in dubium incidi: illud ’alta’ quid sibi vult?  Utrum sensum indicat poeta?  Num summum locum ubi posita est nix?  An amplitudinem niveae stragis?  Alterum fortasse triviale, hoc autem elegans atque perspectum, nam quo crassiore stratura mons tegitur nivali, eo magis apparet candidus atque splendens.  (Hoc nimis conspicuum nobis nunc est, cum calor veranus niveum splendorem montis Caji quotidie stinguere videatur.)

Hic vero sensus aegre accipiemus hispani, quibus vox ’alto’ raro in hanc significationem vergit.  Haec nobis in dubio esset, nisi aliis in locis eam reperire potuerimus.

Ecce fabulam ovidianam (Metamorphoseon 4) in qua Pyramus letum amorum suorum suspicari coepit, cum amictus Thisbes cruentatos invenisset.  Pyramus mox sibi mortem consciscet, oportet ego aperte ostendere quo pacto juvenis de virginis morte persuasus sit.  Hoc assequitur Ovidius per duo verba, ’certa’ et ’alto’ (vv 105s):

          ... vestigia vidit in alto
     pulvere certa ferae.

Vestigia ’certa’ sunt leaenae: eo certius, evidentius, manifestius dinoscuntur, quo crassiore in caeno patent ejus ectypa.  Vestigia satis sunt delineata in ’alto’ pulvere.  Dubium, mea sententia, non est quod illud ’alto’ crassitudinem deliquet straturae.  Et hoc magni est momenti, ne Pyramus amans, ultra amens, plane stupidus videatur.

De altitudine

Non unquam, cum de blogatoris studio cogitarem, hoc paenitendum duxi, immo dies in dies certior fio in errore versari omnes qui sermonem hunc docendum putent (egomet diu putavi) quasi litterarium tantum objectum, quasi non vocalis esset res, habilisque et viva facundia.  Iterum dicam, etsi multoties idem me dixisse suspicer: lingua nostra, statim ex quo continuo te dedas huic ejus studio, novo splendore tibi aperietur, velut nova apparebit res.

Verba quaedam latina quibus tot annis caecus fueram repente invisitata sunt visa.  Ex his exemplo sumam adjectivum ’altum’, adeo vulgarem et communem ut raro in eum mentem vertamus, qui saltem neolatinam loquamur linguam.  Tunc primum in id animum adverti cum nonnullas sententias dictarem discipulis tradendas.  Memoria tenebam novo quodam in libro dicta talia legisse: ’vir altus est’, ’Marcus Cajo altior est’.  Reputans, cum haererem, id adjectivum rarius invenire comperi (si quando) ’procerum hominis corpus’ significans, pro quo Romani ’longum’ potius dicere maluisse videntur.

Semper posthac attentius in hoc verbum inquirebam (loquacitatis effectus, nam sunt quaedam quaestiones quae loquacibus tantum proponuntur), atque exinde didici multifariam habere vim, opinione mea multo magis variam.  Fateri non pudet, cum hoc ephemeridis nihil aliud sit ac ignorantiae argumentum.

Quisque enim cito didicit ’altos’ esse non modo montes, ut ita dicam, ex imo ad summum, velut etiam flumina et maria, ex summo ad imum dimensa.  Sed non semper mihi licuit duos esse modos altitudinis (quos interdum lexicographi permiscuere): nam non tantum res sunt altae quarum cacumina a radicibus, vel radices a cacumine, longe distant, sed etiam illae quae in superiore vel summo loco positae sunt (sint magnitudine qualibet), quod multum a primo aberrat.

Pithecanthropi (de ridiculis II)

Quo tendunt?  Quid quaerunt?  Illi qui risu nos prohibere jubent, quem finem assequi cupiunt, nisi libera verba atque, si possent, libera consilia coercere?

Cui enim nocet risus?  Quae damna inflixit?

Illud mihi vere ridiculum videtur, ut sit homo in terris qui infallibilem se fateatur.  Te, Benedicte, te ridiculum eo duco, non ex candidis vestibus rubrisque mulleis (omnia puerilia), sed quia caelebem nihil magis te juvet quam res concubitus, quia virgo matronas de sexu doceas, quia denique homo ex humo, ut quisque, factus, sapientissimum omnium sinas a grege tuo appellari.  In hoc vere ridiculus es, et contra omnem humanam sapientiam repugnans, et quotidie irridendus, illo usque, cum veniam de fastu petieris et vanitate, atque te tam ignorantem quam quilibet eris confessus.

Nam hic est punctus: Benedictus sibi putat esse veritatem omnem.  Omnis tyrannis libertates cupit coercere, sed maxime totalitarismus (ut verbo utar alterius Benedicti), id est, regimen illius qui sibi uni veritatem aestimat servari.

Hoc bonum ex malis excipiendum: quod multi christiani remanent, mirabile dictu, atque inter catholicos versantur, veri (mea sententia) christicolae, qui risus non respuant, etiam se ipsos irridere aliquando sueverint.  Aliud enim est risus, aliud irreverentia.  Qui limes inter utrumque?  Non in eo qui ridet, sed in eo qui audit.  Ne longior fiam, ne iterum de Alcibiade narrem fabulam, finiam per narratiunculam et rem his auribus auditam.  Tribus abhinc annis quendam sacerdotem catholicum cum amico communi casu conveni.  Sacerdos paene adulescentulus erat, veste omnino nigra, immaculata, comptissimo capillo: totus antiquitatem redolebat.  Mox sermo de intelligentia animalium ortus est.  Homines animalibus esse longe sapientioribus, nimis nisi fallor contendunt philosophi.  Inter alia ergo, haec verba, lenia sensu meo, prodere ausus sum:  'Continuatio est omnino: nos deos habemus, nosmet ipsi dei sumus simiarum'.  Clericus iratus est.  'Ista est --inquit-- irreverentia'.

Quam delicatus homo!  Idem dicebat Calvinus, idem Jomeini, idem dicit Benedictus.  Quibus veritas est cuncta, etiam delicatissima est cutis.

De ridiculis

Clerici fremunt, fremit faticanus vaticanus. Dum caput catholici gregis in Africa contra venerium clamat integumentum (quod facetus quidam homo ’tegumembrum’ vocaret), modo nescio quis cardinalis italus acriter querebatur de saeculo, quod in sanctam catholicam ecclesiam impetus laicos faceret atroces. ’Ausi etiam sunt --inquit ecclesiasticus princeps-- pappam ipsum irridere!’

Papae! Id est (si bene intellexi), cano licet Benedicto bellum in condonem canere (quo bello multa milia hominum contagione peribunt, et ipse papa fatifer fiet multis, et maledictus), nos contra prohibemur ne dicam plangore, querela vel flagitatione, sed ne risu quidem. Abeant omnes in malam crucem!

Sed verba audite mea, homines omnes faceti, jucundi, ridiculi vel risores aut irrisores: cuncti contremiscite, quia id significat risum clericos coepisse debellare, ipsos bellum verum parare. Nam cum se martyres fieri coeperunt, non ante consistent quam dilaniati simus et cruentati quod inimicos ducant.

(Hoc scripseram, et immutatum relinquo, sed lego facetos Pastricis elegos, quos vobis commendo. Valete.)

Ad daimus

Adhuc difficulter in rete introire possum, nescio qua de causa. Quod pejus est, nexus repente abit, labor perditur. Si nunc possum, quattuor lineas scribam.

Superiore fine hebdomadis in ’latebram’ confugi, nam id significare dicitur, arabico sermone, nomen ’Ademuz’ illius vici. Locus perpulcher est, vallis fluminis Turiae vel Guadalaviar (nam dua admittit vocabula) amoenitatis perpetuae hoc veris initio. Hominum temperies blanda est, faciles sunt allocutu. Et comitatus gavisus est prandio, inprimis ’arroz empedrao’ vel oryza cum faseolis et cinaris nonnullisque porcinis frustis multoque specierum sapore.

Photogramma appono in itinere factum: en cerevisia (vel cervisia) ex frumento facta in urbe Caesari Augusto dicata.

Valete.

La casa de la bomba

Gratias ago amicis qui de me curant. Nolite autem putare pejus esse mihi quam antea fuisset. Sed hoc tantum accidit, nonnumquam parva incommoda coeunt gravioraque videntur. Hoc est quod moleste fero, haec tarditas qua ordinatrum novissime operari suevit. Homo impatiens sum! Et tempus, quod semper urget, teritur in exspectando.

Sed age, si pauca sapienti, brevi ero imaginem apponens, cum majori conamini non vacem.

Ex illis quae his diebus viderim (vetus amica duxit nos per terras suas, in Aragonia meridionali) hoc pyrobolum mirabile visum est. In vicum Torrebaja jactum est decembri 1938, sed quietum remansit. Vir quidam usus deinde est ad firmandum angulum domus suae. Ibi videtur hodie, horrendae reliquiae temporis bellici, quieta memoria agitati aevi. Aedes hae vocantur in Torrebaja, nimirum, ’domus pyroboli’.

Valete.

Gutta

Cani jejuno (sentit hispanus) nihil nisi pulices. Quod hoc sibi vult, patienti quendam morbum, alia etiam incommoda non raro cumulari. Si verum ex re non est, saltem verissimum ex sensu, nam illae perturbationes leves vel inanes, quas facile tulissemus valentes, languentibus onera sunt importunissima, fere intolerabilia.

Multa mihi incommoda, quamquam minima omnia, coacervata his sunt diebus. Morbiculi quidam, minae nonnullae, nonnullum letum propinquum, fraus amiculae absurda, alterius maeror perpetuus... Postremo etiam ordinatrum, invidiosum scilicet vacationi Pastricis (ut egomet ei sapientiam invideo) laborare noluit... Nugulae, scrupuli, guttae, si vultis, sed una tantum gutta (ita vult alia hispanica sententia) vas explet, atque exundat.

Deinde est illud quod medicus dictitat meus (medicus namque est mihi domesticus, quid putabatis?; etiam psychiatrum habeo, paululum clausum hominem, sed mihi devotum), esse primum ver pessima omnium anni aetatum, tempus quo juvenes dementant senesque tot in lecto pereunt quot in dulcedine muscae.

Insuper luna quae integra fuerat... Nonne plenilunium dicitur vesanos educere?

Ex me ipso quaero num, inter ea quae male volverunt, lectionem ultimam numerare me oporteat. Sit utrumquodque, legi, vel potius legere conatus sum, librum mathematicum... Me ridebis, puto, frater Ludovice; tui enim legens memineram. In hoc opere plane lector profligatus sum.

Sed alio die de re amplius edam, si licet. Veniam ab amicis peto de absentia, et in praesentia quiesco. Valete vos plurimum.