Plura de lingua scribere vellem, sed minus vaco. Ecce ergo, dum quietiores speramus horas, photographema ab amica missum in cujus horto laborabamus aliquot abhinc diebus. Cani quem ab sinistra videmus nomen est Caesari. Juxta Caesarem ejus domina est, Christina. A dextra, Encarna. Vir quadrata veste Claudius est. Valete.
Galeam induo, ne quis lapidem in me jaciat, de theoria dicturus Ivi Cortez.
Num re vera scimus, cum 'lingua latina' dicimus, haec verba quid sibi velint? Sermo quilibet immanem habet facultatem contrahendi objecta (in unum verbum omnia, 'mundum' exempli gratia) vel contra sine fine extendendi ('draculam' puta sis). Nec aliter fit, immo acrius, cum lingua de se loqui vult. Definiendum est prius, si verba intelligi vis. 'Castellanus sermo', ne longius abeam, quid est? Non una lingua, sed plures, idemque nulla, cum ventus sit nulloque in loco capessendus sedeat. Quibusnam praecipue rebus lingua constat? Lexematibus? Typis morphologicis? Regulis syntacticis? Quodam ut ita dicam cubiculo historico et geographico? Quadam eorum conjunctione? Hoc tantum dicere conor: lingua aliquid est labile et informe, quod facile de manibus amittitur, et de quo facile quovis praedicatur.
"Francogallica lingua e latino minime provenit". Sophos! Statim stupor. (Quis enim ignorat illam linguam e latino vulgari exiisse, magno e Germanicis verborum flumine --ne longius post Argentoratense jusjurandum eamus-- a Francis allato?) Sententia illa caput pulsat: multa dicere videtur, multa promittere. Avidi ad argumenta currimus.
Quorum nisi fallor duo sunt capita: nimiae sunt mutationes, nimiumque celeriter factae. Linguae neolatinae nimis longe absunt ab latino Ciceronis; quod latinum paene mortuus erat sermo ducentos post annos ab illius morte. Italicae, hispanicae, francogallicae linguae non ergo ab illo exeunt, sed ab alio.
Hoc vere paene nemo infitiabitur. Hae romanicae linguae enim, non ex Ciceronianis orationibus exire videntur, sed ab alio (ex classico proveniente, secundum opinionem communem) jam commixto et demutato sermone, quod caliginose 'vulgare' vocamus.
Sed cum francogallam linguam e latinam provenientem dicimus, non modo sententiam generalem ponimus, sed multa etiam minutissima facta linguae, phonetica, morphologica, syntactica, cetera, per illam generalem notionem explicamus. Loquimur inde de mutatione c- initialis in ch- (campu in champ, casa in chez) vel de abusu diminutivorum (oreille ab auricilla, oiseau ab avicella) vel de substitutionibus classium verborum (montagne ex montanea, non ex monte) et sic de ceteris. Forsan errem in exemplis, quos arripio sicut in mentem veniunt; sed hoc est quod monstrare volo: per illud, latinam scilicet originem, plurima satis explicantur.
Quid autem per argumenta Ivi scimus? Ne unum verbum quidem, ne unam mutationem phoneticam, ne minimum factum linguae splendidius micat ex ejus argumentis. Sed scientiae in primis explicandum est, ex ea lumen quaerimus quod in facta cadat ut melius perspiciamus.
Equidem paululum defraudari videor argumentis hominis lectis (non ex libro, certe, sed ex blogio). Quid in illis novi? Admirabuntur quidem qui putarent omnes europaeos saeculo primo juxta Ciceronianas orationes locutos fuisse. (Ita Asterigis Obeligisque delineator --vel hollywoodienses sutores-- militibus romanis omnibus unam eandemque vestem induerunt.) Sed (ut in veste legionaria) etiam uniformitas linguarum numquam fuit, nisi forsitan graecae (qui sermo in usu fuit Siciliae usque cum insulam islamici caperent saeculo VIII). Facile intelligitur qua de causa anglica lingua celeriter mutaretur; nescio cur eaedem et potissimae causae non in latino viguerint.
Vae mihi! Facilius pars destruens excogitatur quam construens! "Francogallica lingua e latino minime provenit." Sit sane. Unde ergo? "Ex italico." Quid? "Ex italico." Quid ais? Quid ego disco, latinum vulgare 'italicum' vocando? Ignorantia mea nec crescit nec minuit. Idem assequeremur si sermonem Cartesii provenire dicimus e 'protorromanico pristino communi', vel e 'guturino antiquo'. Non nomina quaerimus, Occami sequaces, sed illuminationem factorum. Dum ex theoria non ultra explicentur, puto nihil esse nisi arbitrariam nominis permutationem. Ut verbis hispanis utar quibus solemus: ad iter eiusmodi, pera non opus erat.
Dixi, celeriter et confuse. Rogo ut indulgeatis. Sed hoc praecipue, in fine orationis meae, indicare cupio: Ivus Cortez optimus mihi videtur vir, opusque ejus legens spero plus discere de sermone latino. Necessarii sunt nobis homines qui cogitent, qui saltem sint, ut Johnson, innocui laboriosi. Valete.
Amicus Mr Kaplan (obiter, puto, ridens me, cum 'doctissima' appellet marem ignorantem) invitat in commentario ad opinionem proferendam de quodam Ivo Cortez, homine francogallo cui sermo Cartesii (et ita libro nuper edito praedicat) e latino venire non videtur. Quam petitionem eo jucundius accipio quod propositum mihi hodie fuisset de Sarcozio querimonias dare deque suis in senatu mundiali bellicis verbis. Quem ad finem gallus ex tempore classicum trucem caneret? Quid ad illud eum cogeret? Etiam tu, parve Nicolae (quem Caudicem sapiens quidam vocabat) prave historiam didicisti? Sit forsan omen, quo pusillimus quisque armatissimum virum se velit. Me melius (hoc erat denique confitendum) Pastrix hominem noverat. Sed publicam ignorantiam relinquamus, redeamus ad propriam.
Opinionem quaesitam dabo audacter. Quid de me expectabas? Praefato autem me librum Ivi non legisse, tantum de sua nosse doctrina quod in blogio a Mr Kaplan alluso legi potest a.d. III Kal Oct. Nunc autem temporis non satis est; cras contra plus fore spero. Patiatur interim Mr Kaplan ut de nomine quaeram. Nam mihi in mentem venit pellicula Hitchcocki notissima, illa qua histrio (cujus nomen nunquam illico recordor) aeroplani impetum subit in campo cereali. Nonne sub nomine Kaplan agebat ille?
Respondebo etiam ad amicum Kalamazoensem: de Veronese nuptiis per interrete paulum quaesivi sed frustra; nescio de quo loquaris. Opus theatrale, pictoricum? Mitte, amabo te, nexum. Valete, amici.
Limpidissimo aere Mons Cajus faciem suam prima nive consparsam hodie monstrabat. Dies vere venereus fuit, Juppiter ne irascatur! Etiam Pyrenaeos conspuit ille candida nive: albas nostris ex aedibus illas alpes hodie videbamus. Placidissimas septembres horas!
Basilium heri casu conveni, quem amicum jam annum paene totum non videram: aedes praetereuntem me quas illi nondum sciebam esse, e fenestra conspexit vocavitque. Valde gavisus uterque, villam nuper emptam percurrimus, ille domicilium superbus monstrans, contentus ego quod tristitiae in Basilio ne granum quidem perspicere possem. Nam illum ab uxore abscesisse notitia ad me pervenerat, confirmaverat filius ejus adulescens.
'Scies me cum Helena jam non vivere', repente dixit ante cerevisiam, aliis jam locis exhaustis. Annui, atque gaudere me dixi quod non tam moleste ferret. 'Moleste?', respondit. 'Immo bis natus sum'. Et relatum fecit ultimorum temporum matrimonii, cuius minuta repetere nolo, cum non semper homines satis mites ac generosi simus eis quibuscum viximus. 'Sed cum illud vidissem irreparabile esse (concludebat Basilius suorum relationem malorum) et tali modo Helenam mecum se gessisse, consilium cepi novae incipiundae vitae. Nunc aliam sponsam habeo. Ecce'. Posuitque in manibus photographema juvenis cuiusdam, procero corpore, limpida facie, oculis caesiis, flavis capillis.
'Pulchra est certe', laudavi. 'Slavica videtur'. 'Russica est'. 'Mirum! Et quo modo eam invenisti?' 'Iter ad Moscoviam feci ut eam convenirem. Attende, jam scis esse me virum valde laboriosum: mihi tempus quod teram non est. Ideo quaesivi per officinam matrimonialem, quae tres vel quattuor conventus mihi praebuit. Ex iis haec Alina maxime mihi placuit: femina est laeta et dulcis.' 'Spero utrique bonus exitus sit'. 'Erit certe, nam tarde et caute acturi sumus: primum in Hispaniam duos menses veniet; si placet, deinde cum filio rursus veniet. Vide: uterque melius vivere conamur. Helena juventutem suam mecum perdidisse praedicat. Equidem iterum nolo cum commoda burgensi vivere. Haec perdidit matrem patremque, maritum habuit qui eam verberaret, vitam agit pauperrimam. Divitias, luxuriem non quaerit: satis est illi vita mediocris'.
Basilium admiror. Homo est probus et callidus. Et vitam suam regit expeditissime, mirum ad modum. Omnia spero illi atque Alinae optima fore.
Hos dies luctandum est mihi cum propria misanthropia: domo exire, commercium habere cum proximis quasi moles est. Etiam hoc blogii adire, epigraphen premere novum scribendi commentarium taedet. "De qua re nunc loquar? De temperamento caeli jam pudet, ne rusticus videar in anabathro loqui quasi tempus silentio terere non melius foret quam aures alterius garrulitate. De cogitationibus non placet, vel quia tristes subinde vel nimis intimae. De libris? Sed hanc memoriam Evelini Waugh inter oscitationes peragro!" Quod denique fit, ordinatrum claudo lectuloque me committo.
Attamen nulla est conspicua causa cur melancholicus sim. Annus incipit in Academia, quod placet mihi. Discipulos habeo, quantum vidi, optabiles. Et necessarii et cognati bene se habent. Quid ergo accidit? Nescio. Phasis adest, opinor, quae sicut venit eodem abibit modo.
Heri autem domum reversus sum vigore gaudioque plenus. Nam dies totus in agro amicae laboravi tanquam verna: maritus enim aegrotabat et amygdala colligenda erant ante quam Juppiter imbres in arbores iterum jaceret. Ibi ergo convenimus sex octove animi studiosi, totque eorum (sed non ita fortiora) corpora. "Quid? --aimus--- Quinque et viginti tantum arbores? Cito res fiet." Et laborem coepimus alacritate summa. Quomodo amygdala colligantur vultisne scire? Primo sternuntur sub arboribus 'mantae' quae vocantur, scilicet lodices magnae quo nuces cadant. Quem ad finem deinde arborum ramos virgis tunduntur. Postremo e mantis collecta amygdala in saccos reconduntur quibus transportantur ad Cooperativam: ibi machina quaedam nuces terget crustam viridem tollendo. Domum denique referenda sunt et humi sternenda, ut aliquot siccentur dies.
Dies longus fuit. Septem et decem magnos saccos plenos fecimus. Sed illum '0 fortunati nimium' quod mane canebamus, vix vespere cantilare valebam. Domum laeti regredimur, sed plane defessi. Ideo nihil scripsi, lectuloque me commisi. Valete.
Pax septembris qua fruebamur finita est: nubes nigrae mane per caelo rotabant ominoso silentio, primo autem vespere jam musica canebant tonitruum et lumina fulgurabant crebra. Guttae aliquot tecta repente coeperunt tympanizare, facta postea est symphonia crescendo et accelerando, et quod vix exspectabamus denique accidit: caelum in capita nostra ruit. Non domum nostram ruere, sed alias aedes in nostram domum ruere credebamus, adeo inmanis fuit strepitus. Per fenestras viam adspicimus: alba tota erat, flumina currebant grandinis quidquid obvium fiebat rapientia. Procella praeterita, viam descendimus: grandines grandes erant quanta ova columbae.
Domum reversus (eram domi mei pupilli Pauli, qui hodie duodecimum annum implet) calamitatem ficulneam contemplari potui: ficus, qui magnum et dulcem proventum fructuum dabat, folia vel amiserat vel discisa praebebat. Valete, dulces ficus! Vobis fructus sum dum contigit!
X mihi telephonavit. Ait mutationem climaticam subinde crescere atque crescere...
Benedictus pappa XVI liberam reliquit missam latinam. Sacerdotibus catholicis jam per summum pontificem licet verbis uti Ciceronianis officio fungentibus. Non paucos latine loquentes video laetari, siquidem lingua nostra valde progredi et produci poterit. Cur ergo tu non gaudes, cur hoc frigus te cepit? Nonne in causa esse potest quod homo haud religiosus sis, Thersita?
Adeone factiosus sum? Nam non dubito quin catholicae ecclesiae sit tribuenda vigoris linguae magna pars saeculis praeteritis. Etiam hodie inter amicos qui latino sermone quotidie utuntur permulti reperiuntur catholici, vel christiani, vel illi religioni proximi. Opera Augustini vel Thomae inter exspectatissimas historiae latinae quis negare potest? Ad latinum patrum regredi accideret, optabile ducerem.
Ecclesia autem catholica linguam latinam jam amisisse puto. Vereor ne sit retro via. Interrogati clerici dubitantes respondunt, qui laetari manifestant rudiore et antiquiore sensu videntur. Quoad per hispanica acta diurna et radiophonium perspicere possum, diurnarii catholici frigidi tacent, qui contra religionem vel dexteras partes insectantur gaudium exhibent illorum lefebvrianorum et temporis acti laudatorum. Infeliciter, non bene distinximus hispani religionem et rem publicam. Quod nemini juvat, et latino quidem sermoni minus quam cuilibet. Utrique in hoc conveniunt, latinum sermonem conexum esse cum exaltatione patriae potestatis, damnatione homosexualitatis et mulierum libertatis, ceteris. Forsan errem. Utinam in errore sim hac in causa.
Ceterum lingua latina vel quodcumque vivum se velit in praeteritum respicere non debet. Oculos equidem mallem in futurum dirigere. Et futurum linguae latinae non in usu rituali positum est, opinor. Latinum utensile ad nova, non ad vetera quaerendum est. Ea, puto, causa est frigiditatis meae.
Idem est, dicet aliquis. Num religio quid vetus est? Ignoscas, ita sentio; mihi vetus; tibi sit novum per multa saecula, sis. Et vale felix.
Domum reversus ordinatrum heri aperiebam, nova quaerens in blogiis Latinis quae adire soleo. Nihil. Amicorum nullus jam satis dierum quicquam addidit ephemeridi suae. Quid accidit? Num desiit jam Musa canere nobis?
Hodie saltem in commentario invenio recentia Pastricis verba: ordinatrum periit, servata amisit. Quantum malum! Quod adeo metuo ut documenta omnia mea in orbem mense quoque inuram ac servem. Utinam Pastrix sua recuperet! (Sunt enim qui e visceris harum machinarum etiam mortuarum vel intimam et reductissimam notitiam extorquere callent.) Verumtamen hoc optimum intelligitur: Pastrix regredietur.
Equidem aliquid quotidie exarare pergam. Non semper scribenda occedunt, dictandi non semper animum habeo. Sed multa didici, etiam ex ipsis mendis (quae nonnumquam detecta correxi): hoc satis est mihi. Accedit autem quod nonnullis si minus oblectationi, animi saltem remissioni esse possint hae lineae: etsi immeritum scio me a pluribus legi quam qui commentarios apposuerint (etiam certis de causis a quibusdam temptor qui ne verbum Latinum se nosse fateantur). Illis etiam scribam. Nam timorem jam mendose docendi despexi: multo peius est silentium quam sermo quisque vel incestus. Litterae humaniores pessime nunc se habent (de Hispania praecipue loquor): si quibus in manibus est vel granum afferre miserrimo acervo, hoc ipsum negamus, quis linguam latinam adjuvabit? Quae lingua, etsi vivit abunde in hodiernis sermonibus, vivat etiam sua pristina figura, ne dicam splendore, par est.
Quam latinissime vivite, et valete!Mors audivisse videtur aliquot abhinc menses dicentem me nunquam a se tactum. Nam a.d. viii Id. Sept. Aemilium sororis maritum secum rapuit. Qua de causa domo afui, etiam domo abero aliquot ultra dies.
Pondus et amplitudo viri per exsequias patere solet. Illum esse bonum virum jam noram, sed cum vidissem tot viros, gravibus negotiatorum vestibus indutos, in eius honorem ardentes fundere lacrimas, Aemilii probitatem excedere intellexi consuetos fines familiares: multi juvenes magistrum atque patrem tunc dixerunt Aemilium sibi fuisse. Nobis in eo periit amicus fidelis. Valete.
Mense julio, in variis scriptis extremorum annorum Antonii de Sancto Exuperio notaveram auctoris taedium a patria abeundi, et quantum repugnaret esse se nihil nisi scriptorem, a moribundis concivibus opportune secretum, soli intellectui datum. Simillima sententia inveniri potest paucos ante annos in alio Antonio, Machado nostro poeta, qui bello civili Hispanico incipienti iter ad docendum in Britanniam respuit, a populo ne abesset et doloribus patriis. Hoc enim lego in litteris datis Valentiae, novembri MCMXXXVI:
"Nisi militis, nulla in Hispania manet eloquentia. Triste est condemnari, ut ego, ad eloquentiam calami. Unus est nummus quo debita nostro populo expendere possimus: vita".
O animae maximae, in quibus spiritus vis et acumen exstinguere non valuit focum amoris ad proximos! Velut illi Socrati, his magnanimis viris, debita cum populo patebant. Equidem hoc generoso sensu careo, ac piget.
Mortuo poeta nostro, in sacculo vestis hunc versum mirabilem desiderii infiniti: "Estos días azules, y este sol de la infancia".
Quieta vespera septembris! Silentium fit sub claro caelo, absentibus jam apodibus, nullusque sonus quietem vexat, nisi liquidus et longinquus meropum cantus. Occasus citior advenit, rubrumque nubium theatrum non adhuc triste est, sed tardum et magnificum.
Maeror quidem hodie imminebat, cum filiam minorem exspectans fallerer, sed restiti diemque totum, nam dominicum vocatur, domino, id est mihi ipsi, dicandum decrevi. Mane domo exi, ephemeridem emi, in thermopolio, cerevisia praesenti, prolixe legi (quod nescio an semel aut bis agam in anno). Postea prandium quod duobus paravissem non minore cura uni condivi. Duas post horas lectioni in lectulo, ut mos est, bene consumptas, birotam arripui, toto augusto mense positam, atque horum vicorum circuitum, quem haud duobus horis perficere solebam, summa pace et tranquillitate tribus vel magis complevi. Extremae denique voluptati fuit amicum casu convenire quem jam pridem non videbat. Aedes novas habet ille, quibus monstratis, pauperem cibis cenam, sed amicitiis ditem apposuit in horto, ex quo occidere solem contemplati sumus. Angelus, qualis vir! Oleum et aqua sumus, album et atrum, sed semper una cum eo esse placuit, idemque illi contingere praesumo.
Nunc abeo, amici: radiophonio numeros aliquot audivi nonae beethovenianae symphoniae, et diem perficere machinor ea musica ex ovo ad caudam gustata. Etiam eam symphoniam semel in anno patior: si pluries fecissem, viscera, puto, leniora fierent, ossa forsan delerentur. Nonne? Valete.
Redeo nunc ex itinere quod inexpectatum inceperam (breve, initio, ut filiam in eius domum veherem). Postea, postposito reditu vel potius longiore facto, iter produxi usque ad Tolosam Francogalliae. Potius dicerem ad bibliopolas Tolosae, nam aliquot novos libros emere volebam rursus consilium contradicens meum nullos ultra parandi. Sed Tolosa mihi semper gratissima est urbs, semper aliquid novi et pulchri videre spero, quaedam nova palatia visenda, quendam hortum spatiandum, quoddam minutissimum aedium ornatum admirandum. Tolosae denique placet unusquisque later.
Sed cum jam eos quos quaesiveram libros in bursa haberem, plures iterum quaerere non desii, ut mos pessimus est meus. Quos inter quoddam opus est quod jam pluries frustra petii, et in Hispania et in Francogallia. Nam saepe auctores qui cordi mihi sunt legens (nuper Stephani Zweig commentarios) laudes et panegyrica inveneram Romani Rolland, qui scriptor, plus musicae atque aestheticae quam politicae deditus, quasdam nihilominus notissimas edidit opiniones contra bellum mundiale primum, paene prius quam coeperit, ex ephemeride Helvetica, quarum titulus fuit 'Extra turbam inter se pugnantium' vel Francogallice 'Au-dessus de la mêlée'. Pro hoc opere an pro aliis nescio, mox praemium Nobel ei decretum fuit.
Consideranti quam diligentissime atque officiose sua suosque colere soleant Francogalli, magis magisque in dies mihi incomprehensibile fit Romanum Rolland nullum habere locum in bibliopolis ipsius patriae. Quod vulnus superbiae Gallae intulit Romanus ut ne unus quidem liber suus hodie emendus inveniatur? Enimvero 'Johannis Christopher' (cuius primam partem legere in Hispanicum interpretatam potui, una cum iter Hispanicum anni MCMVII) non magnum opus mihi visum est, sed multa alia scripsit, e quibus musicalia apud sapientes adhuc legenda putantur. At non modo in pegmatibus, etiam ordinatro quaerenti Romani Rolland opera in bibliopolis Francogallis desiderantur. Nonne damnatio memoriae videtur?
Rolland amicus fuit vel commercium habuit cum Zweig, Tolstoi, Gandhi, Hesse, Jaurès, cum optimis ex hominibus ineuntis proximi saeculi.
Quam pessimum photographema, dicet aliquis. Verumtamen id videre potuisse magno gaudio mihi fuit. Album enim camarae detrimentum passum est in itinere, nec imagines aspicere poteram. Et magnopere servare cupiebam hos elegos quos vix distinguere potui in tenebris templi Mariae (illic Mariakyrka) Helsingoburgensis. Auctor etiam epigrammatis Tycho Braheus fuit, excellens astronomus, qui plus ad amussim angulos stellarum mensus est ante telescopium vel Galileanum perspicillum. Hac regione, qua natus est, tunc Danica, appellabatur Tyge Brahe. Quod nomen sit Tyge nescio; Kirstina autem Christinam esse imaginor.
Sed elegos legite, amici:
Exuvias abiens tulit huc Kirstina tenellas,
quae Brahei olim nata Tychonis erat.
Illa quidem modicum mundi fuit incola tempus,
interea modicis non tamen aucta bonis.
Ingenio sexum superavit moribus annos,
eloquii grata dexteritate pares.
Ergo hanc quae dederat subito natura recepit,
consuetis majus ne quid adulta foret.
Vivit at illa tamen naturae obstacula vicit:
pro modico aeternum tempore tempus habet.
Aethereisque potita bonis, mortalia temnit:
per Christum civis legitimata poli.
Obiit peste anno domini MDLXXVI, septembris die XXIIII. Vixit annos II, menses XI, dies XI, horas XI.
MORS QUO CITIOR DULCIOR, QUO SERIOR AMARIOR
Kirstinae dulcissimae filiolae naturali praeter aetatem industriae et moratae pater f. et p.
Hactenus epitaphius. Aeneus, parvus est (vix pedem quadratum), opere delicatissimo. Nonne est pulchrum photographema?
Domum regresso iter non jam spes, sed memoria est. Mihi autem (contra quod comiti accidit, secundum ipsius confessionem) non molestiae aut maestitiae fuit reditus: sicut itineris imminentia sensus excitabat, idem finis jam jam appropinquans faciebat. Regredi enim, domi esse, non tristitiam, immo laetitiam novamque agendi cupidinem attulit. Id propterea forsan fiat, quod puer persaepe caelum mutaveram: adulto jam placet quiescere et, si ignotas adire regiones volui, non minus notumque meumque cubiculum redire juvat.
Haec est hora memoriam recolendi et quot collegisses. Quem denique ad finem itinera, nisi ad messem recordationum, imaginum, odorum, musicarum? Ideo vix credere possumus nos vitae itineris memoriâ perpetue aliquando carituros. Memoria sumus (etsi fragilior in dies). Aeternitas, id est, nihil erimus.
Esto, mi domine. Sed dum sumus, amicos amittamus photographemata exhibendo. Non vos qui legitis, ut spero, amici vere gratuiti, quibus unum tantum in praesentia monstrabo. Ecce igitur schola latina oppidi Ystad, in Scania, apud Balticum mare. Latericium, gothicum, pusillum aedificium, saeculi sexti et decimi ineuntis: veterrima, ut aiunt, in Suecia schola latina est tectis adhuc exstantibus. Nonne pulchra? Valete.
Amicis amicabus valere per aliquot dies jubeo: calore fugiens ad septentriones iter faciam. Valete ergo quam optime, vivite atque amate.
Hodie in horto comedimus: quod in hac media Hiberi fluminis regione aliquid majus est quam simplex prandium. Hortus enim non modo res est oeconomica, immo litterarum fines invasit atque signum beatitudinis fit, locus amoenus, aureae mediocritatis index. "Nobiscum veni, in horto comedemus". Quis recusare potest? Ad intima invitaris.
Sed sextili mense, sub canicula, periculum magnum adis. Nam in horto hoc persaepe conditur, quod Hispani 'rancho' appellant. 'Rantsus' ille prandium est grave, e tuberibus solanis cum capsicis viridibus, addita carne suilla vel agnina, omnia ad focum ligneo decocta in alta et magna sartagine. Rantsum condire virile munus est, de quo doctus coquus superbire solet: 'verus' rantsus cochleas continet (vel non continet); alia rubra integra ingerenda (vel frustulis factis); lepus (si 'verum' rantsus lepores admittit) montanus, non domesticus quaerendus est. Si coctioni astas, doctrina non carebis. Ranstus multam amicitiam petit, famemque remissam. Tum denique supereris, si vino severe peperceris.
Xaverii rantsum inter optimus constat, ejusque familia omnino amabilis est. Casu Sole convenimus, quam tres menses vel ultra non videramus; sed colloquendi facultas vix fuit, cum cito abiret. Diem nos produximus usque ad occasum: pueri cum catullis quos nuper enixa est Luna, Xaverii canis, ludere non desinebant. Antares jam cum Jove in caelo obscuro lucebat: suavis aura calores lenibat meridianos, et nos sub moris adhuc non linguis parcere poteramus.
Ex itinere reverso videor in quaedam inferna loca, tanto calore constrictum locum invenio. Fui aliquot dies denuo apud vascones, a quibus regie tractatus sum atque aliquid de iis scribam, si vacem.
Quintilis mitis fuit mihi quidem (non certe Anglis quibusdam, et aliis). Sextili mense utinam non urar!
Placet Thersitae nominibus uti republicanis: sicut non Ulixi, morem Augustis Juliisque gerere non placet. Ita pro Julio, pro Augusto, Quintilem Sextilemque mensem dicere malui.
Eo ad lavationem pluviam! Valete!
'Regulus' vel 'Le petit prince' titulus est notissimi operis Antonii de Sancto Exuperio (de quo opere loquebatur nuper Pastrix: et auctoris et operis nomen ab eo mutuor gratumque iterum magistro Pastrici me dico). 'Regulum' ex ipso puncto quo legi inter carissima locavi, quod plerisque lectoribus accidere sum ratus. Hoc unum desidero, tam singularem fabulam non me puerum legisse, sed jam grandiusculum: quoquo modo fuerit, in eo spatio conscientiae recondidi (nunc recognosco) in quo nec tempus nec gesta nec certa locorum natura sunt: 'Regulus' in animo meo locum cepit sine historia.
Casu nunc alios textus de Sancto Exuperio lego. Anno proximo Tolosae ad Garumnam aliquot libros emi qui hac tantum aestate locum invenerunt ad se legendos: inter eos 'Scripta in bello', excerpta commentariorum, annotationum, epistolarum a nostro auctore et de nostro auctore ab aliis exaratarum dum bellum mundiale secundum (quo ipse moriturus esset) flagrabat. Regulus repente locum suum in historia occupavit: eius fuga ex historia, non sine dolore, haec praecipuum in gestis locum capere apparebat. Fugere ex historia, hoc illi fuit in historia manere.
Multa testimonia de 'Reguli' auctore circa hos annos hanc fugiendi voluntatem exprimunt, hoc taedium saeculi, eundem amorem recedendi, e medio se tollendi. Onerari Antonius videtur tota maestitia Francogalliae non modo Germanis summisae, sed etiam in duas hostiles factiones divisae. Tristitiam Reguli nunc melius intelligo: illi non deerant causae.
His paginis persona in historiam cogitur, auctoris vero lepores eminent. Quam facetus homo esset Tonio! (Sic enim ab amicis appellabatur.) Semper nova machinans, colloquendi cupidus, animo ceterum intento, non sine puerili alacritate, in magica problemata, vel aeria, vel mathematica. Ex his quoddam seligo, quod non facile fuit mihi solvere, idque me ipse ridens post aliquot ante speculum minuta:
"Cur homo qui se in speculo aspexit suum bracchium dextrum in sinistro latere videt, et vice versa, sed caput non infra videt nec pedes sursum?" Valete.
Est in Hispania ephemeris hebdomadaria hilaritati dicata cui nomen et cognomen ('El jueves, la revista que sale los miércoles') sibi vult 'Jovis dies, hebdomadarium mercuri die editum'. Proximo demum mercuri die, in illius ephemeridis facie unusquisque viator videre poterat nubeculatum quoddam, monstrans juvenem, Philippo regis filio simillimum, cum uxore in thalamo futuentem et colloquentem de novissimo themate politico: donatione nescio quot milium eurorum, ab primo administro Zapatero promisa puero cuique in Hispania nato. Sed ecce summus accusator publicus de regio honore vigilat: nullo intermisso spatio ephemeridem judici defert. Si quis putabat judicem risu captum causam aversurum fuisse, plane erravit: nam judex, etiam regio honori servaturus, sequestrum statim jubet ephemeridis vel e tabernis et bibliopoliis amotionem. Sine mora, centena milia, millena milia Hispanorum ad nubeculatam parandam se conjecerunt, eam viderunt ac in charta vel per interrete legerunt ac plus minusve cachinnarunt.
Quod hilarissimum est, publici administri (socialistae qui dicuntur) accusatorem publicum judicemque probe et recte egisse proclamant, dum partes contrariae (dexterae ut aiunt) clamores ad caelum tollunt pro libertate elocutionis! Vive ut videas: partes quae triginta abhinc annos libertates omnes praecidebant, pro iisdem hodie propugnant! Multos suspicor simulare, sed administros verberare malunt prae alio quovis.
Sed ad rem. Qui leniorem sententiam ediderunt indicare non praeterierunt quanto contra id ipsum quod servare dicebat judex egerit, ephemeridi et joco inexspectatam et inmmanem famam stulte et inepte actione sua concedens. Hoc autem, etsi verum est, caput rei non est. Equidem commentariolos illos nec emere nec legere soleo: hilaritas eorum scienter et ultro rudis, barbara est, et risum lectoris movere conantur, velut quaedam fabulae plebeculae creatae, per imagines sexuales et per injurias in administros. Sed quisquis ephemeridem illam noverit jocumque illum legat, statim videt nullum in illis esse animum regi injuriandi: ibi studium tantum est, usuale et paululum perfunctorium, risus lectorum movendi.
Infeliciter, non soli sunt judex et accusator de quibus loquor. Per acta diurna certiores fimus alterum judicem tutelam filiae mulieri denegat... quod femina amores gerat lesbicos. Quod pessimum est, non primum ita actum est ab illo homine delicato (Ferrín Calamita nomine): jam abhinc aliquot annos idem in ergastulam duas puellas conjecit quia apricarentur nudis uberibus, et, si acta diurna non me fallunt, toto hoc anno procrastinat, suis peculiaribus argumentis, matrimonium civile aliarum duarum mulierum a lege publice acceptum. O tempora! O stultitia!
Quod longior factus sum, ignoscatis mihi, amici: sed hoc scripsi et heri et hodie, heri autem nullum commentarium mittere potui. Valete.