Thersites

Anglicam non calleo linguam, sed adeo sumus illa circumfusi ut difficile refugere possit cupiditas vel minima sciendi.  Mihi quidem aenigma quoddam vexabat, quod nuper solutum duco.

Multos abhinc annos quaedam anglica profestrix, cum de grammaticis rebus colloqueremur, certiorem me fecit figuram esse quandam anglico sermoni latinae syntactice simillimam, ei scilicet quam ’nominativi cum infinitivo’ appellant britanni, has proponens sententias velut eadem ferme praeditas significatione:  ’it is said that he is rich’ (quasi ’dicitur eum divitem esse’) et ’he is said to be rich’ (quasi ’dicitur dives esse’).  Quod perutile aestimavi, nam, cum discipuli nostri saeculi anglicas plerumque discant loquelas (pueri nos francogallicis tantum studebamus), non absonum visum est illa anglica proponere exemplaria discipulis comparanda tempore opportuno.

Ita nonnullos feceram annos, cum repente (quare nescio, sed notiones interdum apparere videntur sine causa et praeter occasionem) aperte reor illi figurae syntacticae originem esse latinam potuisse, ipsam figuram esse inquilinam tantum anglico sermoni.  Ex puncto quo venit hic cogitatus in mentem e sapientioribus inquirere coepi de origine et historia typi syntactici illius (nominativi scilicet cum infinitivo) in gratiosae majestatis sermone.  Brevi, nemo valuit ne minimum quidem dicere, siquidem cathedrarii nonnulli anglicae linguae interrogati fuerant a me ex universitate studiorum, sicut aliquot interpretes experti aliique sapientes linguae nostrae per litteras et per rete.  Nemo, ad hunc mensem usque junium, quo discipula Maria nodum exsolvit.

Quod nihil scribo, ago haud consulto.  Opus erat, fortasse, albo computatri per aliquot hebdomades procul habendo.

Hoc mense levis est mihi labor.  Quid agam?  Plus scribam?  Hoc est consilium.  Sed mihi nolite credere, quia nihil jusjuravi.

Interim hoc photogramma addam quod testatur Thersiten summo fuisse in monte Cajo cum quibusdam discipulis.

Valete.

Decem duodecimve post dies, in bibliotheca lycei sedebam (nam rectores educationis atque administri nolunt, ut patet, bibliothecarios omnibus lyceorum bibliothecis adesse, quoslibet rati professores huic muneri implendo sufficere, adscriptis horum tres vel quattuor horis subsecivis), sedebam, inquam, in bibliotheca hora refectionis vel recreationis.  Qua hora discipuli plerumque sub dio esse deberent in area, vel currentes vel ludentes vel paniculos comedentes; sed hoc ita non fit, nam mos in nostrum lyceum paulatim irrepsit, et inveteratus nunc est, ineundi tumultuarie in bibliothecam, non ad studendum grammaticae vel physicae, sed ad comiter colloquendum et rixandum.  Hunc morem restiti dum potui, sed hoc anno deditus sum, et satis facere bibliothecae videor, si per aliquod verbum durum, vel in improbissimum quemdam per severum intuitum, nulla fracta est fenestra vel liber deminutus.

Omnibus ergo bene est in bibliotheca isto more (nihil de me dico), usque ad diem quo probationes incipiunt extremae.  Tunc multi de capite suo cogitare coguntur, tunc libros requirere, tunc studere conari scientiis quorum nunquam antea codicilli vel manualia aperta erant.  Jam in bibliotheca non modo clamores audiuntur et fremitus barbari, sed nunc susurra quaedam silentium reclamantia, voces interdum iratae quae ceteras volunt suppresas.  Omnia haec percipiebam, sed nihilominus ordinatro meo in mensa proffesoris scriptoria ad mea permanebam intentus, quasi in alto silentio montis laborare possem.  Sed oblique intuebar quasdam puellas, quarum intuitus ad me si sagittae fuissent, mortuus jam pridem essem.  Thersites autem stultus, surdus.

Quid autem denique accidit?  Una ex iis puellis, maximo meo stupore, consurgit, incedit, ante me consistit.  ’Audi’ --imperat voce subirata-- ’silentium jube, quia ad probationem studere debemus’.  Vix credebam huic, quod ipse videbam oculis.  ’Sed tu, tune meministi mei?’  ’...’  ’Nonne tui ipsius meministi nuper salientis, fere in caput meum incidentis?’  Illa nihil.  Severo gestu, caperrata fronte.  ’Ejusne ergo non meministi, quod mihi responderis quaerenti?’  Illa tandem, ’Si quo modo te verbis vexavi, ignoscas quaeso’.  (Est istis memoria opinione deterior.)  ’Non, nequaquam, nullo modo me vexasti verbis.  Nullum verbum fecisti.  Abiisti quasi paries essem, quasi forem arbor in via sine anima.  Et nunc, tu ipsa quae auctoritatem despexisti professoris, ex eodem auctoritatem poscis ne graveris a ceteris?  Nonne is nimius est saltus?’

Brevi, his verbis injuriam vindicasse ratus, eam abire ceterosque tacere jussi.  ’Exemplo in futurum forsitan didicerit’ --aiebat quidam collega.  Nescio.  Istos discere?

Ecce conspicuus cucurbitae flos.  Cucurbitae?  Fructus hac regione ’calabacín’ vocatur vel ’calabaza’ alias.  Latine ignoro.

Cum paulo plus vacet, fabellam narrabo.  Casus re vera est eventus, non fabella, sed fabula commenticia videtur.  Qui non noverit quomodo in hispanica schola se habeant res, per hanc historiolam imaginari poterit.

Kalendis juniis vel circa lyceum relinquebam, nescio quid acturus, hora ferme undecima, qua hora discipulis omnibus in auditoriis et lectionibus manendum est.  Angulum aedium transeo cum, o stupor, puellam quandam sedecim annos natam (vel circa) derepere video de muro lycei.  Furtim diceres fugere conari.  Si longius fuissem alio fortasse aspexissem, meum secutus iter; sed paulo afuit quin in caput illa caderet meum; nihil vidisse simulare non poteram.

Interrogo ergo puellam ultimum salientem saltum:  ’Quid agis?  Quo is?’  Agitasse credetis puellam, dubitasse, balbutisse.  Nihil simile.  ’Aliquo’ frigide dixit pulverem excutiens e vestibus.  Thecam sumit scholarem (eam antea jecerat quam ipsa saltaret) et proficiscitur.  ’Sed, sed...’ (ipse balbutiebam) ’quod nomen est tibi?  Quo studes gradu?’  Illa nihil, tergum vertens, summo mei despectu abiit.  Hanc quidem insolentiam appello.  Quid agerem?  Eam tenerem?  Clamarem?  Agitarer?  Nihil feci, iter prosecutus sum meum, iram deponere conans.

Postridie in lyceo, catalogum evolvebam discipulorum, cum venit in mentem puellam illam detegere.  Quaerito per photographemata, puellae vultum videor invenire.  Quid agam?  Eam ad rectorem studiorum deferam?  Privatim admoneam?  Sed memoria mea errare potest, photographemata non optima sunt.  Illa discipula mea non est.  Quid si fallor?  Ut accidit mihi plerumque quoties dubitavi, nihil demum feci.

O quam prolixe dixi.  Cras finiam.

Imaginem do lycopersicorum.  Mox erubescent!  Valete.

Ignoscant quaesumus nobis qui hanc paginam auctam velint novis commentariis salsis vel insulsis, sed multa nos hoc tempore detrahunt, et hoc in primis, quod quando scribere possumus non vacat, et quando scribere volumus non possumus, vel ordinatro prohibenti vel hoc universali reti nimia intercluso frequentia.  Heri tandem, cum astra benivola viderentur et per me et per ordinatrum potuissem, maxima electrica procella orta est et fulmen sine vi nos dereliquit vesperem totum.  Et nunc abeundum est.  Sed has quattuor lineas absolvam.

Habeo nonnullas gemmas lycopersici.  Si sol sit, lumen capiam.  Valete.

Misanthropicos mores deposui hos dies, et cum sodalibus Lycaei parvum sed bene instructum iter birotis fecimus, primum Calagurrim Nassicam, deinde flumen Cidacos sequentes 'via viridi' quam vocant per Arnedum usque ad Arnedillum, reditusque.  Res jocosa fuit, iter splendidum et viridissimum (regio haec quae Rioja appellatur omne genus olerum fert et, si non omnibus optimum, saltem celeberrimum Hispaniae vinum), exitum diei lautissimum magna 'paella' (dapes cum oryza aliisque vegetabilibus et animalibus escis) in horto facta cujusdam nostrum Arnedi habitantis.  Gentes priscae virtutis, morum antiquorum!  Horti dominus nobis narravit caedem nuper in vineta a grandine illatam, nec ideo minus tincti Dionysi sanguinis propinans, nec parcius largiens hilaritatem.

Solitudinem in primis cupio, sed hanc quae interpellari potest optimis amicitiis.

Plura de itinere garrirem nisi tam fessum me dereliquisset et tam stultus fuissem ut machinam photographicam oblitam relinquerem domi.

A, crura doleo!

Valete.

Blogia, id est domus retialis quae hoc blogum et alia sicut hoc suppeditat, pejus nocte operari videtur, causis a me ignotis, et nec Reginaldo nudius tertius, nec Didaco heri scribenti, responsum vel commentarium addere assecutus sum.  Ago ergo mane, cum possum, quamquam hac matutina hora minus vaco quam ceteris.

Phantasia illa (nos ultimos esse Antiquitatis eruditos) valde jucunda apparere potest (respondebam in summa commentario ad Reginaldum quod amotis interretialibus viis avolavit) sed falsam spero.  Quamquam imitari non displicet monachos qui in aviis saltuum manu scripta et codices servavissent romanorum, illo vegetior tempore videtur mihi cultus antiquus hoc quo vivimus saeculum, etsi in inmensam dilutus sorbitionem cultus 'popularis'.  Sed res lepida est, nam intelligo per jocum te loqui.  Vae antiquitati, si Thersites ultimus est eruditus!

Quod has nugas legas stultas, Didace bone, paululum rubeo, et simul gratus sum.  Placet consentire.  Nescio quid de neurose diceret nostra doctor Segismundus vindobonensis, si in analysin ejus caderemus...

In imagine, mons Cajus ex horto, proxima procellosa die.  Valete.

Novus mensis.  Hi menses placent mihi qui ab lunae die principium capiunt (nos hispani lunae diem hebdomadis primum computamus): mensis cujus primus dies et mensem et hebdomadem initiat plus mihi videtur novus, ceteris intactior, quasi a vicissitudinibus esset exemptus praeteritorum mensium atque temporum.  Haec superstitio est, dicetis.  Satis scio, quid autem agam?

Unde nomen mensis hujus?  A nescio quo memini audisse ex nomine deae Junonis hoc vocabulum exire.  Sed nuper in Ovidio hos legeram versus (Fastorum I 39 ss):

   Martis erat primus mensis, Venerisque secundus,
      haec generis princeps, ipsius ille pater;
   tertius a senibus, juvenum de nomine quartus;
      quae sequitur, numero turba notata fuit.

Ad hominem accurro cui maxime in his negotiis fido, Meillet.  Jam video.  Nihil per eum obstat quominus duo vocabula sint cognata.  Obiter doceor non una, sed multae fuisse Junones, nam mulier quaeque suam junonem antiquitus habuit, etiam dea quaeque suam junonem habebat.  Multa cumulantur testimonia: Aurelius Victor, Gellius, Festus, Livius...  Etiam in caerimoniis fratrum Arvalium bis sacrificabatur Deae Diae, et ipsi Deae Diae, et Junoni Deae Diae.  Ut Obelix ille auctor fuit, insaniebant isti romani!

Utinam mensis hic nobis omnibus arrideat.  Sicut Ponde, quae quotidie accipit me hoc quem videtis gestu dentium.  Nonne minari videtur?  Sed canem ait domina jucundam arridere mihi.

Urgemur jam calore.  Hodie autocineti factus sum auriga, nam plura solitis erant agenda negotia, et aliquid mirum accidit mihi.  Via vehebar media vici hujus (in quo jam vigesimum habito et octavum annum), cum currus quem sequebar repente constitit.  Nullus pedes viam transire volebat (quo illi consistere liceret) nec humanus nec animal nec utriusque mixtus.  Nullum semaphorum (quorum hic pauca sunt, et vacua persaepe) rubebat.  Nullus astynomus ductorem sisti jusserat.  Quid acciderat ergo?  Hoc tantum: ductor qui anteibat alium ductorem agnoverat cujus currus obviam veniret, vel, ut omnia apertius dicam, uterque ductor alterum agnovit, uterque laetatus est, uterque consistere decrevit invicem salutaturus.  Duobus vel tribus autocinetis quae ambo sequebamur consistendum fuit.

Nihil in hoc mirum.  Quamquam via haec, de qua loquor, satis frequens sit, mos est popularibus hujus quietissimi vici amicos sinere casu convenientes inter se salutare, de qualibet re maximi momenti breviter loqui, iter tunc tantum resumere cum, capite adhuc converso, uxori vel nurui alterius calida missa sit ab utroque salus.  Memini vehementer stupuisse me, anno illo quo advena in hoc oppidum pervenirem, cum primum aliquid simile paterer, non hoc in primis, quia unum minutum impeditus fuisset curruum discursus, sed hac praecipue de causa, quia interruptio viae facile omisissent duo illi, dummodo utervis suum currum in latus stratae apposuisset, ceteris iter permittens.  Sed non: hi homines vacui, vel otium simulantes, in media via consistunt, ne filum quidem in latus devertuntur, ostendunt sibi licere id quod faciunt, hominum decursus in praesentia interrumpere.  Verum est etiam hoc: raro exceptione hac et jure privato abutuntur, raro plus quam minutum unum occupant viam.

Quid ergo mirum in hoc triviali casu?  Quod ille qui autocineto me sequebatur, brevi spatio suspensus quid accideret, postquam duos insolenter currus vidisset viam occupasse, magnis autocineti clamoribus coepit canere.  Caput converti oscilans (curruum clamor non mihi placet), quasi dicens:  ’Paulo plus habe patientiae, mi bone vir!  Iter statim resumemus!’.  Repente mei ipsius memini, viginti ante annos, iratus quod duo asini ceteros coegerint consistere.  O Thersita, urbanus jam non es, rusticus omnino es factus!  Opinione celerius tumet in media via consistes, obvenientem interrogaturus quando semina habuerit caulium!

[Nescio an videre poteritis, sed in imagine est primus lycopersici flos, flos fortasse primi lycopersici!.  Valete]

Commentarium praeteriti diei legens paululum erubesco, cum sententiam scripserim ejus generis quod minime mihi placet, id est, nimis absolute conceptam, 'tam pessime se habere (educationem hodiernam hispanicam) ut haud facile in pejus ire possit'.  Non ita, non ita.  Facile in pejus ire potest.  Satis est ut professores musices eliminentur, dimidia pars discipulorum in vias ejiciantur, conscribantur plures paedagogi atque doctores 'discendi discere', cetera.  Multa ire in pejus possunt.  Equidem de baccalaureis 'humanioribus' loqui volebam.  Sed etiam hic quaedam sunt quibus in pejus abeundi via est.  "Cui bono lingua graeca? --aliqui viri cogitare possunt potentiores--: supprimatur!  Nonne utilior est facultas currorum vehendorum?  Ea doceatur disciplina!"  Ita vero, res in pejus ire possunt.

Sed quid agis, Thersita?  In quas cogitationes atras vela tendis spiritus?  Nonne satis sunt tibi nunc raphani atque melones?

Non, sed diem habeo tristem.

Et Pastrix, hodie totum mensem non scribit.

Quid tibi cum Pastrice?  Num eum novisti?  Noli ultra scribere.  Plenus es hodie maestitiae et luctus.

Quid?  Non omnes dies sol fulsit.  Hodie quidem nubes eum celaverunt.  Sed verum est: fessus sum, et aliquanto flaccidus.

Jam statumina habent sua lycopersici mei.  Habent qua repant.