Tranquillitas

Ad imaginem decurro, ita ut agere soleo cum tempore vel siccitate premor; quaelibet potiora quam diu tacere. Ceterum aliquot jam diebus hoc photogramma feceram, et blogo apponere conatus eram frustra (tunc enim per ’Blogia’, id est, juvenes qui has ephemerides sustinent, quaedam mutabantur).

Eram in parvo vico montium Vicorum, non longe a Bilbili, nomine Tobed. (Egregium templum mudexar --hispanice ’mudéjar’-- illi vico est; de hoc alio die.) Sed hunc canem, nec aliud, maxime miratus sum: severus, serenus, tempus decurrere atque praeterire viatores aspiciebat solida animi tranquillitate. Puerum qui ad ludum allicere eum fatigabat, respexit placide, caput inclinavit, etiam blande surridere visus est; denique ad quietem revertit, oculis clausis, quasi diceret: non loco cedam.

Majestas cani Velazquensis erat.  Cujus tranquillitati invideo.

Novata

Vae mihi, tres quattuorve dies quibus vultum verti... omnia mutata sunt.

Novos habemus hispani gubernatores; plures autem gubernatrices: hoc placet.

(Cur placeat nolite sciscitare: ita est, sic satis. Res aesthetica forsan...)

Administra exercituum jubendorum gravida est: ventrem male cincta canere jussit. Hoc etiam placet.

Stulti rati se Vasconiam in libertatem vindicaturos, pyrobolis pergunt minitari: taedet.

Tota Hispania pluit: juvat.

Feles in hortum intravit, prohibendum fuit. Piget, pudetque, sed jam antea plantae a similibus feris dissolutae sunt.

Caram, veterem amicam conveni (olim cui soli passer usque pipiaret), memoriis consolati sumus. Abiisse paenituit (me opinor plus quam illam).

Georgius Frutex ac Benedictus sextus et decimus mandatum sequentur, ut se diligant invicem: o pietas!

Itali denuo latronem illum perpeti malunt: foetet.

Machina haec operari iterum vult. O Fortuna, imperatrix mundi!

Vivissimus latinus

Ut omnibus quibus cordi est vivum latinum, etiam mihi juvat veterem interdum comoediam petere legendam, ut illud recolligam 'opsecro, pol, sodes, ei mihi'. Fabula heri adeo viva erat, ut e paginis prosilire crederem in sessorium veterem paedagogum Lydum, cujus querimoniis coram aspicere viderer collegam quendam temporis acti laudatorem:

   Sed tu, qui pro tam corrupto dicis causam filio,
   eademne erat haec disciplina tibi, quom tu adulescens eras?
   Nego tibi hoc annis viginti fuisse primis copiae
   digitum longe a paedagogo pedem ut efferres aedibus:
   ante solem exorientem nisi in palaestram veneras,
   gymnasi praefecto haud mediocris poenas penderes.
   Id quoi optigerat, hoc etiam ad malum accersebatur malum:
   et discipulus et magister perhibebantur improbi...
   cum librum legeres, si unam peccavisses syllabam,
   fieret corium tam maculosum quam est nutricis pallium...

'Alii, Lyde, nunc sunt mores' cum responsum sit:

   Id equidem ego certo scio.
   Nam olim populi prius honorem capiebat suffragio
   quam magistro desinebat esse dicto oboediens;
   at nunc, priu' quam septuennis est, si attingas eum manu,
   extemplo puer paedagogo tabula disrumpit caput.
   Cum patrem adeas postulatum, puero sic dicit pater:
   'Noster esto, dum te poteris defensare iniuria.'
   Provocatur paedagogus: 'Eho senex minimi preti,
   ne attigas puerum istac causa, quando fecit strenue'.

Mirabile. Illa LOGSE, duo saecula ante detersas Pilati manus. Hic commentarius, qui pro me scripsit ille generosus Plautus (Bacchides II 420 ss), omnibus dico laudatoribus temporis acti, et illis magistris et paedagogis qui minime laudant praeterita, sed quorum capita disrupta sint tabulis carorum discipulorum.

 

Pomponius Flatus

Ultimam fabulam lego Eduardi Mendoza, 'Mirum iter Pomponii Flati' ('El asombroso viaje de Pomponio Flato'). Brevis est et jucunda, qualia esse solent Mendocina opera. Hoc nihil aliud est, mea sententia, nisi amabiles nugae, sed hoc in genere commendabiles. Eduardum taedet (eum non solum) immanis aggeris historicarum narrationum quibus plutei obruti sunt bibliopolarum et supermercatorum; adversus quas ergo suam scribit non aliter atque Cervantes fecisset in fabulas equitatus ambulantis.

Et cum Eduardus etiam fastidiat dogmata religionum, quae quo et qua et quomodo aetatem geramus praecipere plerumque audent, tractus historicus ab eo electus est nonnullis religionibus carissimus, infantiae Christi mundi salvatoris (si Benedicto credimus sexto et decimo).

Fabula Mendociae etiam detectoria est: adest homicidium, adest interfector, adet nimirum detector sagax (Pomponius Flatus, eques romanus intestinis laborans).

Quod placide legitur sit satis. Addam quod narratio contexta est permultis operum classicarum sacrarumque scripturarum frustis quae detegi pro captu virili ab sagaci lectore non parvam ipsi voluptatem afferre potest.

Homographa

Frater Ludovicus a León (non a Bracara, ubi alius Ludovicus frater natus est) erravit (si is poeta fuit qui carmen illud condidit) quia pro salîs (per i longum, sicut versus jubebat) salis (per i breve) intellexit. Fons enim errorum minime contemnendus verba sunt illa quae per easdem scribuntur litteras et inde homographa vocare possumus; quorum latino non pauca sunt. Nam sicut francico sermoni homophona multa sunt quae scripta dinoscuntur (teste Boby Lapointe), ita latinus homographis abundat quae dicta non permiscerentur. Sed cum magis oculis quam auribus voces accipere soleamus latinas, in homographis erramus non raro tirones.

Ea est causa cur olim, mendo quodam a puero commisso, collectionem inceperim vocabulorum quae per litteras non, verum sono satis distinguere licet. Initio non fuit consilium catalogum fieri, sed eam novistis colligendi sacram famem qua laboramus neurotici. Dum colligebam certior in dies magis fiebam vocales longas et breves ad studentium usum esse notandas. Sed hoc alias. Initium monstrabo parvulae meae collectionis, si quem oblectare potest.

   abdico (infitias eo) / abdîco (recuso)
   accido (a cadendo) / accîdo (a caedendo)

Eadem homographia reperitur in compluribus compositis verborum 'cadendi' et 'caedendi' (incido, occido, cetera);

   âlia (holus) / alia (diversa)
   amîcî (amore vincti) / amicî (vestem indue)
   anas (animal), anâs (morbus anilis)
   ânus (orbis) / anus (vetus mulier)
   arte (artificis) / artê (stricte)
   avia (mater parentis) / âvia (reducta)
   canî (qui latrat) / cânî (candidi)

Item in 'canis' ('ejus qui latrat' vel 'carmen modularis') ob 'cânîs' (candidis);

   cito (celeritate) / cîto (impello)
   conditio (a condendo) / condîtio (a condiendo)
   dico (a dicando) / dîco (a dicendo).

Sine dubio aliquis jam catalogum pleniorem fecit. Nunquam autem vidi. Videte quibus delecter burris. Valete.

Trasmoz

Parvum oppidum Trasmoz videte post patulam ilicem, ante montem Cajum. Unde nomen illud, Trasmoz? Certe ultra collem parvum est, praeterito monasterio verolensi.

Castellum ad terras tutandas aedificatur saeculo XII, non contra muslimes, sed contra castellanos qui eas cupiebant. Haec regio limes fuit inter Castellam Aragoniamque.

Hoc in oppido paracharactae fuere saeculo XIII; domina Elfa quae falsariis praeerat capitis damnata sub aquis enecata est.

Aetate renascenti dominus Trasmocii Petrus Emmanuel ab Urrea edidit 'Cancionero' (Carmina). (Novi, sed nondum legi. Potis est, ut in hac universa tela inveniam?)

Paucos abhinc annos aedes ibi restauravit amica Trinitas, anima et cor (ardens, dulce cor) domus editoriae Olifante, quarum aedium officium est habitari a poetis qui procul ab urbanis illecebris carmina per solitudinem condunt. (Atque ego exsulto, quia didici tandem nexus apponere, gratiae sint datae amico Josepho Ludovico.)

Amico magistroque Pastrici alium apponam nexum (etiam voluptate artium exercendarum quas nuper assecuti sumus) Sandrae Ramos; qui nexus jam in margine est; sed, quia novae artes frustra esse possunt, simul ne indiligentis reperiar, en prisco meo modo: http://sandra-ramosmaldonado.blogspot.com/

Nota: hoc inveni.

De mendis corrigendis

Menda corrigere pars dificillima est, mea sententia, laboris docentis. Nam eo cautissime magister uti debet, cum discipula vel discipulus cohortandus in primis sit ad linguam commode jucundeque colendam, nihilque pejus sit ad deterrendum quam correctio dura atque intempestiva. Simul peccata, hoc dubitandum non est, corrigere oportet. Qua temperandi via? Omne enim punctum, ut semper, in modo est.

Memini amicum olim ad me pensa quaedam latina ab ipso confecta misisse ut corrigerem. In ea alacriter me jeci, crudelique rubrica unumquidque signavi mendum, scilicet ut mendum esse desineret et amicus a me doctus doctior fieret. Oblivisci nequeo vultum illius cum paginas oculis colligeret, innumeris refertas notulis rubro colore. "Cruciasti laborem meum" maerens cum dixisset, jam erravisse me certior eram factus.

Hac de re facilius dicitur quam agitur. Mos hodie est mihi non omnia quae videam vel audiam notare, sed eam tantum partem, minimam saepenumero, de qua lectio tractavisset; alias ceteris suggero dictiones, quasi menda non essent.

Non parum prodest spiritus concordiae atque amicitiae inter discentes docentemque. Etiam multum processit magister cui discipuli menda corrigere ausi sunt: lapides si in omnes mittuntur, mitiores videntur lapides. Ceterum per laetitiam potius quam tristitia discitur, et satis deoneratus est discipulus qui magistrum etiam erravisse repperit.

Damnum multorum, solamen stultorum, est adagium hispanum. Mihi quidem stulto, solamini fuit legere in operibus Ludovici a Leon mendum grave in versione carminis II 18:

  quid, quod usque proximos
     revellis agri terminos et ultra
  limites clientium
     salis avarus?

Quod frater Ludovicus ita interpretabatur:

  tomando vas a todos
  tus vasallos la tierra que han comprado,
  y por todos los modos
  que puedes, en sus tierras has entrado
  y de sal avariento
  sólo a robar lo ajeno estás contento.

'Salis' a saliendo prave miscuit cum 'salis' genetivo (quo salsa fit aqua). At si magister erravit, quo pacto tirones liberi simus?

Nota 1. Ultima optimaque editione operum fratris augustini collata, supra dictam versionem non invenio; fortasse Ludovici a León non sit.

Nota 2. Novum, femineum et eruditissimum blogium latinum inveni, cujus nexum ad marginem addam.

De dubio mendo

Iugurthinum ergo cum relegerem (nam hoc heri inceperam narrare, sed nescio quo modo res alio me detulit) in locum quendam incidi (45 2) ubi Metelli diligentiam probaturus edictum ejus Sallustius repetit: 'ne quisquam in castris panem aut quem alium cibum coctum venderet; ne lixae exercitum sequerentur; ne miles in castris neve in agmine servum aut jumentum haberet; ceteris arte modum statuisse'.

Verbum 'arte' (legenti venit in mentem) quidnam re vera est? Utrum substantivum illud quo graecam 'technen' interpretamur, an adverbium contra, ab eo adjectivo derivatum quod enuntiare solemus 'artus arta artum'? Nam, etsi mihi primo aspectu hoc alterum visum erat, rationem non facile reperiebam qua demonstrari posset illud nomen non esse.

Curiositate adductus ad versiones quae in manibus erant me contuli sciscitans quid de re sensissent interpretes. Tres habebam, ad hispanicam tantum linguam; ita in iis legebatur sententia illa ('ceteris arte modum statuisse') qua de re agitur: 1) 'y en lo demás poniendo con gran arte las cosas en buen orden'; 2) 'y con el mismo celo puso freno a los demás abusos'; 3) 'a los demás les fijó límites estrechos'. Prima ('con gran arte') atque altera ('con el mismo celo') 'arte' aestimant, nisi fallor, ablativum substantivi 'artis'; tertia contra ('estrechos') illud adverbium esse quod 'stricte' sibi vult. Mihi quidem tertia rectius sensisse videtur. Quo autem argumento?

In primis certe, dicerem pro me, sensus orationis. Ad hoc, quod saepe Sallustius hoc in opere adverbio 'arte' (et 'artissume') usus est. Etiam substantivo 'arte' utitur auctor in Iugurthino, dicet aliquis. Ita vero, sed eo utitur, redarguam, plerumque plurali numero atque aliquo adjectivo constipato, sicut in 'bonis artibus', 'eis artibus', cetera.

His locis dubiis perfruor: ingenium nostrum experiuntur acuuntque, si licet. Quid tu censes de hoc Iugurthino loco, lector amabilis vel amabilis lectrix?

Relegere

Sallustium heri relegebam Iugurthinum bellum explicantem. Cui operi quoddam mihi peculiare inest: primus enim est liber quem latine perlegere conatus sum sine auxiliis, ut ita dicam, vel, ne meum morem non confitear, in lecto jacens solus cum solo volumine. Tunc vero, remoto illo saeculo, adhuc litteras colligere poteram incognitis perspicillis. Bellum heri Iugurthinum tertio vel quarto relegebam: vitra ocularia despicere potuissem, sed oculi prurivissent post quadrantem.

Liber jam quater lectus, putabit aliquis, pauca nova et raro offert. Immo vel omnia. Quam inexspectata et dives lectio! Verum est quod dictitant, mutari scripta prout mutant lectores. Heri autem aliquid novi, sicut dixi, erat in causa. Quid? Quod post unum vel alterum annum latine loqui vel scribere molior. Aliud est sermonem intelligere tantum, aliud eo uti conari, quis ignorat? Sed quanta sit differentia percipere mirificum fuit.

Qua de re iterum iterumque amicis, lectoribus, iis praesertim qui latinum profiteantur, instater suadeo ut nostrâ linguâ non modo passive, ut aiunt, sed quam maxime ad loquendum et scribendum utantur. Alii, immo omnino alii lectores fient, et non in pejus. Saltem de me hoc dicere possum: heri me vere primum hanc Iugurthinam narratiunculam sentio legisse. Latino utere: si id legis tantum, cognosces; si utaris, tuum fiet.

Cras, si possum, sequar. Valete.

 

Cometes aureus

Quemdam ex nuntiis quos huic ephemeridi primo mense apposui Kosztolányi hungarico auctori dicavi, cujus 'Alauda' mihi pergrata fuerat. Lego nunc ejusdem auctoris 'Cometam aureum', amicis non minus quam altera commendabilem fabulam. Placet acuitas, reticentia, verecundia. Conspectus in ea hominum subjectivi sunt et iidem objectivi, mira gratissima mixtione. Nonnulla verba interpretari conatus sum, quibus juvenum sensus monstrat Kosztolányi a baccalaureo jam jam exeuntium:

" Quid illi [professores] de juvenum aerumnis noverant? Contra rati erant unum verumque thesaurum esse juventutem, seniumque dolorum cumulum. Discipuli interim illis invidebant: suam oderant adulescentiam, quam taedio magis quam commodo habebant. Contemptos se laesosque existimabant; si pauperes, ab hominibus despiciebantur; si divites, etiam posthabebant eos. Quamvis grandes remunerationes in tabernis largirentur, eos pincernae prohibere solebant atque magistris deferre. Vae! Optabilia erant podagra, calvities vel calculi, senilia mala, quam 'juventutis beatitudo', quae nihil aliud erat atque cruciatus vexationesque. Tantopere gestiebant se esse respectu et aestimatione dignos! Quem ad finem necesse erat denique ut juventus transcurreret aliquando. "

Centum abhinc annis, omnia mutata sunt, eademque nihil mutaverunt. Juvenes eadem metuunt et ambiunt: nunc autem nullo modo juventutem suam oderunt ac dissimulant, vel omnino alio modo. Valete.

Tribus lineis

Quid temporis litteris vacare potest bene comitatus?

Tempus unam saltem lineam scribendi: hanc jam alteram absolvo.

Cras, si possum, ultra procedam. En tertia, et valedico.

Alio sub caelo

Hoc est sacellum sub Uruenna situm quod vidi, vel vix vidi, anno proximo, et cujus imaginem vobis apposui quinto decembri die. Quantum mutatum ab illo! Sic splendebat decem abhinc diebus.

Caesaraugustam abeo aliquos caros conventurus; hanc lineam exarare volui. Valete!

Roicius Maurei

Nulla fabula ita me delectat ut vita quaelibet hominis cujusvis. Si beata fuit, quia beata, si tristis, quia passus est; si longa adivit itinera multasque cognovit nationes, varios casus eventusque stupeo; stupeo item, si in vestigio mansit, remotus non ultra quinque milia pasuum. Quot, quam rara exemplaria sumus!

Vitam lego alterius alcannitiani, Petri Ruiz de Moros. Amicitiae quas Romae junxit, simul inopia domi, in polonos duxerunt; ibi rixavit, ille abunde barbatus, cum amico et episcopo Cracoviae Gostautas, quia rasos ipsius presbyteros professoresque mallet antistes:

  Ponere jussisti barbam, praefecte, magistros:
     illi te contra ponere barbariem.

Adfuit morti Barbarae Rasiviliae, alterius uxoris Segismundi regis (medicatae, ut fama ferebat, a Bona Sfortia impia socru polonorumque nobilium conjuratione): cum rex, taedio matris atque nobilitatis polonae, caelum mutaret, Vilnam cum eo iter fecit Petrus noster. Etiam adfuit Lublinensi conventui, qui de novo consuto regno decerneret. Vilnae postremo mortuus est, nec sine extrema cum jesuitis rixa quos ab ecclesia cujus sibi erat cura defendere contendebat, etiam contra regis consilio: 'Unum esse in coelo clavigerum, sanctum Petrum apostolum (ait alcannitiensis noster), unum item apud sanctum Joannem Vilnensem Petrum Roysium hispanum, nec ullum se vivo aliam clavem esse habiturum...' A.d. X kal April. anni 1571 diem ultimum obiit, patriae memor ac distantiam passus, sicut ipse scripserat cum de reditu spes sibi adhuc esset:

  Arva igitur properi repetamus hiberica: cuique
     dulce sua in patria vivere, dulce mori.

Aliquando non vitam, sed punctum vitae, ut ita dicam, invenire accidit. Quam mirum! Ita titulus hic Uruennae repertus: HIC MORTUA EST VIRGO LUDOVICA RAMOS SANCHEZ DIE TERTIO MENSIS OCTOBRIS ANNI 1927 TERTIA HORA POMERIDIANA MANU IRATA ('de mano hairada', sic) OCTAVO ET DECIMO AETATIS SUAE ANNO. PRO ANIMA PRECAMINI ('una horación por su alma', sic).

Omnes erimus fabula, titulus, nihil.

Docta iracundia

Casu in manibus cecidit liber, non valde novus (Gadibus editus est, ab Universitate Gaditana, anno 1990), de litteris humanioribus Alcanniti saeculo XVI (hispanice titulus, si quaerere vultis: 'El humanismo alcañizano del siglo XVI'). Auctor (Josephus Maria Maestre) vitas litterasque colligit primorum litterarum cultorum, latinarum scilicet, in urbe aragonensi; fuere non pauci et valde studiosi (Johannes Sobrarias, Johannes Laurentius Palmyrenus, Dominicus Andrés, alii), adeo ut par sit cunctos denominari gregem vel sectam alcannitianam.

Liber suculentus est. Multas notitias in eo invenies, multa etiam illorum sapientium et prosa et numeris conscripta, alia bona, alia mediocria (non aliter fit liber, aiebat Martialis): epistulae sunt inter litterarum amantes, sunt taediosi ad reges panegyrici, sunt etiam doctissimae docendi admonitiones, nec non itinerum narrationes, ad hoc, ut in humanioribus exspectandum, elegi multi et permulti joci. Doctus sum juvenem quandam Alcanniti ea tempestate magistram fuisse, primo pro patre fungentem, per se ipsam postea defuncto parente. Alias forsan de illa aliquid scribam, sed hodie, ne prolixior fiam, in mente haeret ira jucundissima Dominici Andreae in versus transmutata ac novissime perlecta.

Deest unus professor Gymnasio alcannitiano. Complures sunt candidati, quos inter Dominicus. Sed senatus alcannitianus, cui seligendum erat, non Dominicum, sed quendam Costillán praetulit. Hinc Andreae ardor, hinc acres versus:

  Qui praeceptorem, ridende senatus, ineptum
     quaesieras, gaude: copia facta tibi est.
  Nam toto offendi poterat quis ineptior orbe?
     Quis poterat votis aptior esse tuis?
  Nemo quidem: non vana loquor nec Apollinis ulla,
     crede, oracla meo carmine vera magis.
  Sed tandem nosti quam stulte optaveris, et te
     incipit, at sero, paenituisse tui:
  Jam damnas vota et nolles haesisse nefando
     consilio, sed quid paenituisse juvat?

Et ita pergit, aliis et talibus metris senatum conspuens. Sed non satis illi fecit senatus exprobratio. Miser Costillán sagittas Dominici Andreae viritim accipere coactus est. Iracundia suae Dominicus indulsit hoc epigrammate. In quo illud est quo in primis afficior: Costillán malus sane magister est, sed non aliter ac nos ipsi qui hodie latinum docere conamur, qui regularum grammaticae potiti ne verbum unum quimus loqui:

  Gymnasiarcha sua quam pulchre orabat in aula!
     orabat, fateor, sed Ciceronis opus.
  Nulla etiam se usquam fecisse poemata jactat:
     laus vero egregia est egregiumque decus!
  Scribere si prosa, si scribere carmine nescit,
     gymnasio ah qualis gymnasiarcha praeest!

Ciconia Oceloduri erat.

Pons Oceloduri

Per socordiam totum diem ago. Piget, cum alias ephemerides huic conferam quas hodie legi, doctas, opulentas, abunde elaboratas. Quarum una propterea illa blogia severe exprobrat adulescentium minus triginta annis natorum, quod pro litteris multa photographemata accipiant. Haec intellegens rubeo, quod aetas mea satis provecta magis sapientia exposceret atque pinguiora quam nugas has gerrasque inanes; sed piger auctor, etiam imagines apponere cupio, scilicet ut minus scribere oporteat, quasi puer gestabili munitus.

Quamquam rubore offectus non minus photogramma apponam pontis Oceloduri: heri televisorio narrabatur mors juvenis cujusdam de hoc ipso loco in Durium occasi. Imaginem casu pridie ceperam. At non de morte cogitabam, sed de colore caeruleo in aquis relato et floribus roris marini; de pendulis floribus salicis; de ponte ferriviario qui per saxei oculum dignosci potest...

Jacens libros lectito ab itinere allatos. Cras forsan plures litteras edam.

Uruenna

Aliquot dies foras egi, ante scilicet quam autocinetis viae forent refertae; foras, non autem longe, quia Castellam adiimus visendam. Quam pulchros dies! Omnia nobis fuerunt: imbres, nubila, sudum. Nec plura dicam, sed videte delicias vallis hujus, per quam pedibus sursum deorsum spatiati sumus: sub Uruenna est (hispanice Urueña: quaerite per rete), quam sub nebulis tantum nuper nobis apparuerat; en contra quam dulce lumen viride, eminus sacellum quod sub nebulis fuerat, ecce ad manus, in cerealibus fluctuantia, duo columbaria, alterum quadratum, rotundum alterum, quibus multis hi campi celebrantur...

Uruenna autem primo jam anno 'civitas librorum' nominata est: idus martiae fuerunt dies natalis, et in templo gustavimus aliquot opera Georgii Handel...

Harrius Potter et philosophi lapis

Quaerit amicus murgensis num fabulas Harri Potteris in Latinum conversas aptas existimem ad nostram exercendam linguam. Equidem primam tantum legi, ut supra legitis intitulatam, latinam factam a Petro Needham (librum emeram anno MMIII, quo editus est a Bloomsbury societate editrice; puto inveniri eum per rete licere, forsitan per www.bloomsbury.com/harrypotter). Hoc de me dicere possum: perlegi, fruitus sum, non pauca didici. Nescio cur aliis non paria accidere possint.

Labor Needham ingens fuit, nam molis non parvae est omnia nominare, quae hodie in usu sint, lingua nostra qua tam raro et indigne uti soleamus. Ejus laboris optimum plerumque aestimo exitum fuisse. Hoc certe vel illud dictum in dubio haberes num alio melius modo interpretari debuisset. Sunt etiam nonnulla quae mihi quidem parva viderentur menda. Quidni? Peccamus enim natio quaeque suis erroribus, sermoni proprio peculiaribus. Anglis videtur, saltem hispanis legentibus, difficilius distinguere quando imperfectum, quando perfectum esse debeat praeteritum tempus; subjunctivo etiam modo, mea sententia, nimis pepercerunt qui anglico sermoni assueti latinum loquantur. Sed Harrium Potter non legimus ut magis Ciceroniani fiamus: quem si petimus finem, Ciceronem legamus oportet.

Lege ergo, et fruere. Ut melius perpendere possitis voluptatem, en locus hujus primi libri ubi Harrius puer primum suum miraculum coram lectore facit:

"Anguis ocellos splendentes subito aperuit. Lente, lentissime, caput sustulit dum oculi oculos Harrii adaequaverunt.

"Nictatus est.

"Harrius oculos defixit. Tum celeriter circumspexit ne quis spectaret. Nemo spectabat. Anguem respexit et nictatus est ipse.

"Anguis subito motu caput vertit ad avunculum Vernon et Dudleum, tum oculos sursum ad tectum sustulit. Harrium ita contemplavit quasi manifeste diceret: 'id semper patior'.

"--Novi --per vitrum Harrius mussavit, quamquam nesciebat an anguis se audire posset--. Debet molestum esse.

"Anguis fortiter adnuit.

"--At ubinam natus es? --rogavit Harrius.

"Anguis cauda titulum parvum juxta vitrum positum fodicavit. Boa constrictor, Brasilia.

"--An jucundum ibi erat?

"Boa constrictor titulum rursus cauda fodicavit et Harrius plura legit: hoc exemplum in saepta ferarum natum est.

"--Intellego. Itaque nunquam in Brasilia fuisti?

"Angue abnuente, clamor ingens post Harrium ortus utrumque perterruit:

"--Dudley! Domine Dursley! Huc venite hunc anguem inspecturi! Nunquam credetis quid faciat!"

Satis purum et liquidum, nonne?

Senium titillandum

Fabulam magi Potter perlegi. Quae fruitio! Bonum vincit, malum vincitur. Sed auctrix lectorem nare perducit usque ad ultimam lineam. Fateor litteris istis ad juvenes conscriptis raro me delectari. Potteris fabulam nunquam legissem nisi filia puella quotidie aures illis nominibus tutundisset Hermione, Dumbledore, Voldemorte. Hodie autem, aliquot praeteritis annis et prioribus Potteris fabulis devoratis, potiora sunt filiae adulta aetate legenda, en pater contra, tribus milibus plus annis natus, anxius de anastasi Dumbledoris, de Snapis mysterio, de exitu Potteris. Rubente facie, faciem libri alia charta cooperueram, ne majestas turbaretur doctiora atque severiora legentis...

Nepios! Senio confectus, quam ridicule! Sed vivus, dum avidus...

Hodie primum

Parvam hodie narrabo fabulam didacticam...

Magister quidam ante discipulas de Sappho loquitur. De Sappho, de amore, de vetere Graecia... Et, ut mos est illi, praeterire non vult facultatem geographiam docendi:

--Ubi est insula Lesbos?, quaerit magister. Quae vestrum scit?

Nemo autem scit. Hoc non raro accidere solet. Etiam apud baccalaureos (de quibus fabula narratur). Sed quare sollicitari? Casu parieti adfixa erat tabula totius Europae: magister ex puella quadam, tabulae proxima, petit ut exsurgat, insulam quaerat, indicet. Puella paret, exsurgit, inquisitione laborat longa.

--Sed quo abis? Non in Ponto, amica mea, sed in mari Aegaeo.

--A, inquit puella, jam inveni: ecce insula Lesbos.

--Non, dilecta, ea insula Lesbos non est: accuratius lege.

--Recte dicis, magister, non Lesbos, sed Lemnos est; at insulam Lesbum non invenio.

--Immo proxima est: digitum tuum insulae Lemno impone. Optime fecisti. Nunc digitus navicula est: ad meridiem naviga. Satis, satis! Nimis velox fuisti. Ad Lemnum redi. Naviga nunc ad meridiem, sed tardior. Optime. Siste nunc! Jam coram Lesbo es: converte nunc, naviga ad orientem solem...

Et digitus puellae cursum convertit, et molliter fluctuat Thessaliam versus...

Regressi sunt

Hic denuo sunt. Ii qui sibi licere existiment hominem necare quia aliud censeat. Iidem sunt ac semper fuerunt. Quibus cordi fuit religionis causa in ergastulam conjicere, vel publice vexare, vel igni usque ad mortem cremare, leviter de Christo dissentientes. Qui vicinos et populares cruciabant, mutilabant, enecabant propter quasdam suspiciones amicitiae ad Francogallos vel proclivitatis in encyclopaediam. Qui altera sustinentes manu crucem, vel falcem malleumque, altera telum, has terras funditus popularentur dummodo nullus incolumis subsisteret adversarius.

Illi Turricremata, illi Sancta Crux, illi Mola regressi sunt. Nunc illis forsitan sit nomen Pernando vel Jagoba, nunc pro patria luctari se profiteantur. At eadem illa sunt faex et sentina humanitatis, eadem illa altera Hispania, illa atra vetusque Hispania, suorum noverca, quae iterum redit, jam jam peritura sed iterum redit, extremum cadaver ut cumulet in fossam pestilentem.

Stulti. Alteri, contrario latere, gaudebunt.  Utrisque juvat capitis damnatio.

Restemus nos, suffragia feramus. Quemlibet virum politicum, quamquam fanaticum, quamquam ambitiosum, modo democraticum, malimus, antequam in illa saecula regrediamur omnes.