In tribus enim viridibus voluminibus opus ’Commentarii de sale’ a Bernardino Gomesio Miedes conditum et intitulatum legi potest et integrum latine et per pulchram, quantum legi, castellanam interpretationem.

Oculis prologos et prooemia percurri translegens, quia vacare eis male potero ante mensem circiter.  Gustatio non injucunda fuit, nisi quod episcopum Albarrasinensem pluris facere repperio Ciceronianum videri quam liquide intelligi.  Sed de hoc alio die.  Nam abeo ad solitam cenam dierum martis, quae cras fieri non poterit.  Valete.

Huic tunc phantasiae id vocabulorum par (ānus/annus) tribueram, credens fieri posse ut antiquus circitis sensus (ānus) sufficeret ad intellegendum qua metaphorica via ad significationem orbis temporalis adhiberetur ut deinde, paululum immutato verbo, alia nova (annus) nasceretur denominatio huic sensui specialis.

Nequit quamvis decora theoria inveterascere sine plurimis factis quibus sustineatur. Jam Sallustius illud: primum consulto, deinde facto opus est. Equidem ad par illud cito aliud addidi ubi phaenomenon bifurci pellucide mihi observari videretur. Nonne enim (cogitabam) utrumque vas est, magnum et capax illud, sicut producta vocalis manifestat in ’cūpā’, minus hoc et ad humanum potum aptum quem ’cuppā’ sumpsimus? En ergo in cuppa/cūpa habe bifurcum, incredule!

Alacer incedebam, elatus ego, homo theoreticus factus, despiciens homines qui haec tam clara ante me non viderant.

Quod pejus fuit, aliud par statim addidi. Nam quoddam vespere aestimavi, dum bracas sarciebam, nihil aliud fuisse vitam nisi longam, nostra sententia, at re vera brevissimam vittam quam Atropo placeret inexorabili forfice praecidere. Nodum filo dedi, nutans contentus.

Attamen mala alite ex doctissimo Meillet (quem, cujusque doctrinam, veneror) meliorem opinionem quaesivi, et ille doctus, sine dubio invitus, de spe me deposuit ac dejecit: ’vitam’ sapienti placebat ex adjectivo ’vīvō’ exiisse, ad Graecum b…on affini, nihilque in illo vocabulo commune inveniebat cum alio ’vittā’. Verosimilius certe.

Paulatim theoriculam oblitus eram. Sic transit gloria mundi!

[Hirundo haec nocte jam domo afuit. Num aliam vel alium invenerit quicum rostra conjungat amanti suaviolo? Di faciant!]

[Dromius Siracusanus] Galerum inquis? Caput esse malim, non galerum tantum, modo contundere omiseris. Sed, si pulsare pergis, galea mihi erit opus ad tegendum caput, nisi ingenium meum in dorso quaerendum sit. Sed amabo te, domine, cur vapulo?

[AS] Num ignoras?

[DS] Nihil scio, domine, nisi vapulare me.

[AS] Vin dicam cur?

[DS] Ita, domine, cur et quid. Nam aiunt rei cuique suum esse cur et quid.

[AS] Cur, primum: quia me irrisisti; et quid, deinde: quia iterum me irridere ausus es."

Haec pagina relicta est in lecto. Haec verba heri mane repperi ab hirundine concacata. Piget, quia Wilhelmus ille non pessime de me sensit in Troilo et Cressida.

Hirundo ad clavum quotidie contendit deficiente lumine. Noctu si in cubiculum caput ingero, luce transitus accensa, quieta manet. Exit autem avis prius quam surgam.

Nonnullas hirundines heri per vicum meum vidi, volatu peculiari suo terram paene tangenti. Hos viginti annos nullas videram hoc saltem circulo.

[Interpretationem mihi ignoscatis, quam ex hispano feci, cum ignarus sim sermonis Hastivibracis vel Sexbird vel Shakespearis. Valete semper.]

Perspicilla tollens librum posueram, sursum oculis intuens, cum denuo palpitatio, iterum passer ingrediens.

Ne digitus quidem movendus fuit mihi: hirundinem dilucide videbam, quattuor a me pedibus, quae nunc in clavo, ex multis ad tigna affixis (hoc conclave, sub prioribus possessoribus, ad siccandas lucanicas ceteraque farcimina adhibebatur), secura subsidit.  Attonitus contemplavi, eo magis quod hirundines raro in hoc vico videri solent, apodibus tantum atque avionibus celebri.

Hirundo usquequaque primo circumspexit per aliquot minuta, electricis huc illuc capitis motibus; cum satis explorata omnia ei fuere, alas tergere incipit minutissima diligentia.  Inmovilis omnis praeter oculos, partem avis quamque voluptate summa examinare potui: minimum et acutum rostrum, rubram gurgitis maculam, delicatas et palpitantes alas, acutissimas et praelongas caudae acus.

Lavatio producebatur.  Mirum silentio foras factum est: caelum obscuratum micare coepit; intellexi procellam advenire.  Nihilominus avis purgationem pergebat.  At cum primi guttarum ictus ficus folia pulsantium auditi sunt, motus omnes compressit animal, vultus in fenestram vertens: per breve tempus, et illa hirundo et ipse ad idem attenti eramus: hacne re credatis veterem hunc Thersitam commotum fuisse?

Etiam miraculum ultimum remanebat.  Nona enim hora jam appropinquante surgendum erat mihi, ad cenam cum amicis invitato sicut martis quoque die.  Manere maluissem, hirundinem illam mansuetam contemplans, sed abeundum erat.  Tandem surrexi et ad ostium usque ambulavi, avem ratus abituram.  Sed cum caput in ostium converti, avis in clavo manebat, quieta atque tranquilla.

Paulum postea denuo subii, perspicilla in lecto relicta quaerens.  Ne tunc quidem hirundo se immutavit.

Nunc e cena regressus, in clavo est hirundo.  Sub eodem tecto hac nocte dormiemus.  Valete.

A quam dulcis collis circum Duranium flumen! Quam suave jentaculum crescentibus perfectum (purum butyrum!)! Quam amabiles omnes in foro holitorio! Quam odorati casei! Quam bonus panis! Franciā, mense majō, amore, nihil non dulce et suave!

Fors, magis quam consilium, duxit nos in Sanctum Romanum: ibi corpori pepercimus, nec sine vinis albis et rubris. Ter libatione facta, Engolismam nos contulimus (ita per epigraphas legere licebat nomen medievale) vel Iculismam. Nescio an fallar, sed hoc mihi oppidum semper conexum est cum Luciano de Rubempré, vel illi fabulae Lilio in valli, forsitan ambobus. Sit quomodo libet, Engolisma fuit parva et grata urbs.

Circum Iculismam visere voluimus pistrinum papyraceum nomine Fleurac, ubi aliquot abhinc annis non mediocrem chartam, manu factam, obtinueram, sed clausum jam pridem erat. Iter ergo devertimus ad aliud pistrinum nobis nondum notum, cujus curator Jacobus Bréjoux et optimam chartam nobis praebuit et sapientissime docuit, oratione et agendo, de fabrefaciendo papyro deque historia sui muneris. "Sermoni cuique, aiebat Jacobus, vocabulum deest proprium papyro: omnes enim ad chartam vocandam denominationem alterius materiae usurpant cui papyrus ipse successit: ita ’papyrus’ inter nos, ita et in Cina et Japonia, ubi ideogramma papyraceum non aliud est ac illud fili bombycum".

Mea musa tabulam contemplatur. Omnia sine amore tutiora; incerta magis, sed splendidius lucentia per amorem.

Suspiciosus eram quod toto aprili mense ne una quidem philomela audiretur a me. Soleo enim, mos bubonis, ante solis ortum aliquot vias horticolas percurrere: quaedam praesertim, rivulo musico frigens atque plurimis arboribus constipata, magnificum his canoris avibus quotannis hospitium praebuit. Nonne jam calente caelo adesse deberent?

Heri primum, heri tandem, lusciniam audivi. Quae deliciae!

(Quid sollicitabare, candide Thersita? Num passeres, qui anno quoque redeunt, tibi scilicet blandituri, aliquando credebas esse defuturos posse? Cur adeo timidi mortales estis? Annorum rotam tibi forsitan impellendam, alioquin putas postremo staturam? Immo quiescas oportet: illa, sicut Fortunae, perpetuo movebitur, vobis nec commodo nec incommodo.)

Hodie mane, ante solem, in hortum direxi cursiculum meum ubi lusciniam quotannis audire soleo: ibi erat aeterna luscinia, solito suo cantu, simul potentissimo et suavissimo.

Et vespere audiveram garrientes, suspiciensque videram invicem praetervolantes, primos apodes hujus anni.

Schubert, trio pour piano, violon et violoncelle opus 100, D 929. Quale andante! (Eo nisi fallor Kubrick usus est in pellicula Barry Lyndon.) Qui anhelitus, qui vigor simul... inexorabilis!

In Franciam abeo. Audire cupio urbanissima illa: c’est joli! avec plaisir! bonne journée, monsieur!

Multam musicam audio, multam poesin lego, vel potius relego. Nunc quidem sonat Amadei quintettus KV 516. Lorcae nuper legebam illud ’Poeta Novae Eboraci’:

   Sub multiplicationibus
   est gutta sanguinis anatis;
   sub divisionibus
   est gutta sanguinis nautae;
   sub summis, flumen teneri sanguinis.
   Flumen quod advenit canens
   per cubicula exteriorum vicorum
   et argentum, caementum vel aura est
   in aurora ficta Novae Eboraci...

Conmoveor his versibus...

Die 23 aprilis peregrinans orationem radiophonio audivi qua Iohannis Gelman, poeta praemio Cervanes donatus, laurum accipiebat. Quam longum tunc gaudium, illa verba audire suavia, ex argentina melodia etiam suaviora! Non prolixe, sed placide, locutus est de poesi tanquam animi medicina, de domino Quixote et ejus somniis libertatis et justitiae, de tyrannide militari quae suos trucidaverat, de dolorem, de indulgentia, de memoria. Oratio hispanice legi potest in reti. Nonnulla ejus verba latine reddere conatus sum:

"Sunt qui hoc memorandi studium improbent: repetere praeterita non oportere, oculos non in occipitio gerendos, porro contra aspiciendum, antiquis vulneribus retegendis operam haud dandam. Plane falsi sunt. Ulcera recentia, in vivo sunt. In fundamine civitatis palpitant velut cancer clementia carens. Unum illis est medicamen: veritas. Deinde, justitia. Sic tantum pote esse vera remissio."

Totus convenio. Multa hoc tempore dicuntur de oblivione, de remissione praeteritorum. Quemnam ad finem? Cuinam, nisi tortori vel carnifici, remissio prosit? Vetera consentio nequaquam ad usum partium repetunda. Sed una medicina est vulneribus victimarum: veritas et justitia.

’Ignosce mihi, o Galilee, peccavi’, Romae clamat summus pontifex, nihilominus se infallibilem praedicens, dum plura ingenia compescere parat. Ridiculum verbum! Non ab illo defuncto, sed ab his vivis ignoscendum est tibi, inopportune senex!

’Democratiae, libertati faveo: amate me, omnes mundi creaturae!’, garrit Frutex. Sed Civitates Foederatae illam tyrannidem quae liberis Gelman privavit, illam demum pestem in Chiliam, in Argentinam, in paene dimidium orbis conseverunt. Quae nunc agant, satis superque scimus. Quid mirum, si miserandi plurimi Americam Borealem universi oderunt?

Miseris enim victimis animo maximo opus est ad ignoscendum. Atque magni quidem animi paucis mortalibus sunt. Hi vitam prae morte, amorem prae vindicta, poesin prae pyrobolis malunt. In illis Cervantes, in illis Gelman.

Sic hodie nive candidatus erat Mons Cajus. Valete.

Festum est hodie tota Aragonia: dies XXIII aprilis. Num ignoratis? Sanctus Georgius, agricola sacer, martyr commenticius (mea quidem sententia) qui nihilominus Russiae preest, etiam Britanniae, Cataloniae... Quae quidem regio libris et rosis patronum celebrat. Nos autem Aragonenses, genus asperum et exile, nihil agimus nisi vacare.

Abeo, in errorem forsitan incasurus. Sed quid aio? Hoc idem, nonne quotidie praedicere possem? Cur ergo certis praesertim diebus nobis ipsis periclitari videmur? Absurdum est. Sententiam igitur mutabo: abeo, erraturus sicut semper.

Vita suas omnes vias nobis apertas perhibet. Agedum, inquit, selige. Nos alacres unam prae omnibus elegimus, eam nobis optimam, si minus meliorem, postremo non malam futuram rati. Verum omnes in unum eveniunt.

’Miserum amicum visam, jam jam moriturum’. Qui jocus! Quem amicum visere potes qui jam jam moriturus non sit?

Papae, quam amoenus hodie prosilui!

Abeam illico. Ne non ignoscatis mihi, en imago montis Caji (quem procul videre, vix autem, poteritis) die illo quo Tobed fui, toto sub pari intemperie caeli, ex valle fluminis Grio accepta. Valete.

Ecce frons templi Tobed, pulchra laterum symmetria exornata, ejus artis quae appellari ’mudexar’ solita est, et gignitur cum lapidum caritate in his montibus (ubi etiam caelo terraeque penuria est aquarum) tum abundantia rubri luti: cui bonas adde artes a visigothis arabisque doctas, etiam postea, sub christianis, cultas.

Brevissime prout potui dixi. Valete.